*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی >  ویژه‌نامه‌ها > افق پارسایی > افق پارسایی1 


افق پارسایی1 شماره خبر: ٣١١٨٤٠ ١٦:١٣ - 1391/11/14   ارشاد‌القلوب ویژه نامه افق پارسایی ارسال به دوست نسخه چاپي


ارشاد‌القلوب ویژه نامه افق پارسایی

ارشاد‌القلوب الي‌الصواب‌المنجي من عمل به من‌الاليم‌العقاب


ارشاد‌القلوب، کتاب گران‌سنگي است که در واقع از سوي عالم جليل‌القدر شيعي، حسن‌بن ابى‌الحسن ديلمى، از علماى قرن هشتم هجرى در قالب وعظ به عالم تشيع هديه شده است. زيرا در ديدگاه او ـ که منبعث از کلام گهربار رسول خدا (صل الله علیه و آله) است- بهترين هديه و سوغاتي که يک مسلمان مي‌تواند به برادر مسلمان خود بدهد، پند و اندرزي است که هدايت او را زياد کند و او را از هلاکت نگه دارد.

ارشادالقلوب، کتاب گرانسنگي است که در واقع از سوي عالم جليلالقدر شيعي، حسنبن ابىالحسن ديلمى، از علماى قرن هشتم هجرى در قالب وعظ به عالم تشيع هديه شده است. زيرا در ديدگاه او ـ که منبعث از کلام گهربار رسول خدا (صل الله علیه و آله) است- بهترين هديه و سوغاتي که يک مسلمان ميتواند به برادر مسلمان خود بدهد، پند و اندرزي است که هدايت او را زياد کند و او را از هلاکت نگه دارد.

*هدف تأليف کتاب

مصنف در مقدمه کتاب مى‏فرمايد: «چون ديدم سلطان شهوت و غضب بر مردم تسلط يافته و مردم مشغول به خود شده‏اند و آخرت را فراموش کرده‏اند، اين کتاب را نوشتم و آن را «ارشادالقلوب إلىالصواب» نام نهادم تا هر کس به آن عمل کند، از عذاب اليم الهى در امان بماند.»

*ترتيب کتاب

 کتاب شريف ارشادالقلوب، که هماکنون در يک مجلد چاپ شده، در اصل دو جزء است. جزء اول کتاب، در حکمت‏ها و مواعظ قرآن و سنت است و جزء دوم، در فضايل اميرالمؤمنين، حضرت امام على (علیه السلام) و اولاد طاهرين آن حضرت.

مصنف ارشادالقلوب، در کتاب خود، روايات را مستقيماً از پيامبر اکرم (صل الله علیه و آله) و ائمه (علیهم السلام) نقل مى‏کند و دليل اينکار خود را شهرت داشتن اين روايات در کتب روايى ذکر مى‏کند.

 با اينحال، کسى با اين روايات محذوفالسند، معامله مرسله نکرده است و تمام روايات آن را مسنده مى‏دانند، کما اينکه در کتب روايى ديگر مشابه آنها با سند کامل يافت مى‏شود.

 از اين نکته نيز کاملاً مشهود است که قصد مرحوم ديلمى تأليف کتاب روايى نبوده، بلکه صرفاً قصد بيدار کردن خفتگان و غفلتزدگان را بهوسيله مواعظ معصومين (علیهم السلام) داشته است.

 مصنف ابتدا مواعظى گرانبها از قرآن کريم نقل کرده، پساز آن، مواعظ پيامبر اکرم و ائمه (علیهم السلام) را آورده، سپس ابواب کتاب را آغاز نموده است.

 عناوين باب‏ها طورى تنظيم شده که بيشترين اثر تذکارى و موعظه‏اى را براى خواننده کتاب به دنبال داشته باشد.

*ابحاث کتاب‏

جزء اول: مصنف محترم ابتدا بحث موعظه، سپس ذم دنيا و دنياگرايى و امراض قلبى و رذائل اخلاقى و عملى را مطرح نموده، پساز آن بحث توبه و خوف و رجاء و صفات حسنه از قبيل شکر و رضا و يقين و... را مفصلاً بحث کرده است.

 همچنين در لابلاى فصول کتاب، بحثهايى با عنوان «مواعظ» يا «احاديثى از امام (علیه السلام)» و «احاديث منتخبه» آورده، که بهوسيله آنها زنگارهاى دل را صيقل زده و خانه تکانى کاملى از غبارهاى غفلت انجام دهد.

 مصنف، که خود اهل سير و اهل عمل بوده، کلامى گيرا و نفَسى گرم دارد، به طورى که بدون شک، مطالعهکننده کتاب تحت تأثير مواعظ آن قرار مى‏گيرد.

 در جزء دوم کتاب، که در چاپ حاضر با جزء اول در يک مجلد است، بحثى مبسوط در فضايل و مناقب اهلبيت (علیهم السلام) عنوان شده.

عناوين کلى جزء دوم که متأسفانه در کتاب نيز فهرست نشده، عبارتاند از:

- انتساب تمام علوم به اميرالمؤمنين، امام على (علیه السلام)

- فضايل آنحضرت‏

- فضايل صديقه کبرى، حضرت زهرا

- شجاعت و جنگ‏هاى مولاى متقيان (علیه السلام).

- کلمات آنحضرت‏

- مناظرات و احتجاج‏هاى حضرت با علماى اديان مختلف‏

- معجزات و کرامات قبر شريف آنحضرت در نجف اشرف و ذکر جريانات تاريخى مستند پيرامون آن.

- فضل امت پيامبر (صل الله علیه و آله) بر ساير امت‏ها

- فضايل ساير ائمه (علیهم السلام)

*از منظر بزرگان

اين کتاب سودمند، مورد استناد محدثان بزرگي چون مجلسي و شيخ حر عاملي است و از اين جهت، بر ديگر آثار اين مؤلف برتري دارد.

علامه بزرگ مجلسي در بحارالانوار ميگويد:

«يکي از کساني که از او روايت نقل کردهام، شيخ عارف حسنبن محمد است. و کتاب ارشادالقلوب او، کتابي منقح و پاکيزه و مشتمل بر اخبار متين و استوار و شگفتي است.» [بحارالانوار، ج1، ص 33]

در ويژگي اين کتاب بسيار گفته شده است و بعضي از بزرگان در تقريظي که بر اين کتاب نوشتهاند، ابياتي سرودهاند. مرحوم سيدعلي صدرالدين، معروف به «سيدعليخان شيرازي» دو رباعي سروده است که ترجمه آن چنين است:

«اين کتابي است که در معاني و مضامينش بسيار نيکو است و از ابيمحمدالحسنالديلمي است.

براي مريض زمينگير، از شفايافتن شيرينتر است و براي چشم از خواب سنگين، لذيذتر است».

مرحوم آيةاللهالعظمي مرعشي نجفي(قدس سره) نيز مينويسند:

«مخفي نيست همانطور که بدن انسان دچار امراض ميشود، دل انسان نيز در معرض مرض و کسالت است؛ چنانچه رواياتي بر آن دلالت دارد و از جمله معالجاتي که در مورد امراض دل بسيار سودمند است، وعظ و ارشاد و يادآوري منجيات و مهلکات است و راهنماييهاي افراد پاک و روشنضمير است که بسياري را از مفاسد دور نگه ميدارد. و خداوند دانشمندان بزرگي را که در اين راه تلاش کرده و با تأليفات خود چراغ هدايت را برافروختهاند، بهرهمند سازد. و از بهترين اين کتابها «ارشادالقلوب» علامه محدث، ثقه بارع، زاهد ناسک، شيخ ابيمحمدالحسنالديلمي است. با اينکه خيلي مختصر و حجمش کوچک است، ولي جامع کثيري از احاديث قدسيه و روايات مأثوره از پيغمبر اکرم (صل الله علیه و آله) و عترت طاهرين (علیهم السلام) و کلمات درر بار دانشمندان صالح از گذشتگان است.»

(رساله مفرجالکروب في معرفة صاحب ارشادالقلوب، سيدشهابالدين مرعشي نجفي)


خروج




چهارشنبه ٢٢ آبان ١٣٩٨
جستجوی وب
کانال تلگرام
با افق حوزه به روز باشید
با
کانال تلگرام