*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی >  ویژه‌نامه‌ها > اکمال الدین 


اکمال الدین شماره خبر: ٤٠٨٨٣٨ ١٢:٤٣ - 1398/06/13   دلالت حدیث غدیر بر ولایت امیر‌مؤمنان علیه السلام  از دیدگاه علمای اهل سنت ارسال به دوست نسخه چاپي


دلالت حدیث غدیر بر ولایت امیر‌مؤمنان علیه السلام  از دیدگاه علمای اهل سنت

دلالت حدیث غدیر بر ولایت امیر‌مؤمنان علیه السلام از دیدگاه علمای اهل سنت


برخی از علمای اهل‌سنت که با دیده انصاف به حدیث غدیر نگریسته‌اند بر این مطلب تصریح کرده‌اند که مراد رسول خدا‌ صلی الله علیه و آله و سلم از جمله «من کنت مولاه فعلی مولاه» امامت و خلافت امیر مؤمنان‌ علیه السلام بوده است. سخنان چهار تن از آنان را در ادامه می‌خوانید...



أبو حامد غزالی

وی در کتاب سرّ العالمین مینویسد:واجمع الجماهیر على متن الحدیث من خطبته فی یوم عید یزحم باتفاق الجمیع وهو یقول : « من کنت مولاه فعلی مولاه » فقال عمر بخ بخ یا أبا الحسن لقد أصبحت مولای ومولى کل مولى فهذا تسلیم ورضى وتحکیم ثم بعد هذا غلب الهوى تحب الریاسة وحمل عمود الخلافة وعقود النبوة وخفقان الهوى فی قعقعة الرایات واشتباک ازدحام الخیول وفتح الأمصار وسقاهم کأس الهوى فعادوا إلى الخلاف الأول : فنبذوه وراء ظهورهم واشتروا به ثمناً قلیلا.

از خطبههای رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم خطبه غدیر خم است که همه مسلمانان بر متن آن اتفاق دارند. رسول خدا فرمود: هر کس من مولا و سرپرست او هستم ، علی مولا و سرپرست او است. عمر پس از این فرمایش رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم به علی علیه السلام این گونه تبریک گفت: «مبارک، مبارک ، ای ابوالحسن ، تو اکنون مولا و رهبر من و هر مولای دیگری هستی».

این سخن عمر حکایت از تسلیم او در برابر فرمان پیامبر و امامت و رهبری علی علیه السلام نشانه رضایتش از انتخاب علی علیه السلام به رهبری امت دارد ؛ اما پس از گذشت آن روزها، عمر تحت تأثیر هوای نفس و علاقه به ریاست و رهبری خودش قرار گرفت و استوانه خلافت را از مکان اصلی تغییر داد و با لشکر کشیها ، برافراشتن پرچمها و گشودن سرزمینهای دیگر ، راه امت را به اختلاف و بازگشت به دوران جاهلی هموار کرد و مصداق این آیه قرآن شد.

پس، آن [عهد] را پشتِ سرِ خود انداختند و در برابر آن ، بهایى ناچیز به دست آوردند، و چه بد معامله‏اى کردند .

الغزالی، أبو حامد محمد بن محمد، سر العالمین و کشف ما فی الدارین، ج 1، ص 18، باب فی ترتیب الخلافة والمملکة، تحقیق : محمد حسن محمد حسن إسماعیل وأحمد فرید المزیدی، ناشر: دار الکتب العلمیة - بیروت / لبنان، الطبعة: الأولى ، 1424ه 2003.

سبط ابنجوزی

سبط ابن جوزی از بزرگان اهل سنت و حنفی مذهب ، در کتاب تذکرة الخواص ، در باره حدیث غدیر و معنای کلمه «مولی» بحث مفصلی دارد و بعداز نقل تمامی معانی کلمه «مولی» و رد آنها ، اینگونه نتیجهگیری میکند که غیر از اولویت و امامت چیز دیگری را نمیتوان از این حدیث استفاده کرد:

فأما قوله «من کنت مولاه»، فقال علماء العربیة لفظة المولی ترد علی وجوه احدها بمعنی المالک ... و العاشر بمعنی الأولی قال الله تعالی « ... هی مولاکم» أی أولی بکم و اذا ثبت هذا لم یجز حمل لفظة المولی فی هذا الحدیث علی مالک الرق لأن النبی صلی الله علیه و آله و سلم لم یکن مالکا لرق علی علیه السلام حقیقة ولا علی المولی المعتِق لأنه لم یکن معتقاً لعلی ولا علی المعتَق لأن علیا کان حراً ولا علی ابن العم لأنه کان ابن عمه ولا علی الحلیف لأن الحلف یکون بین الغرماء للتعاضد والتناصر وهذا المعنی موجود فیه ولا علی المتولی لضمان الجریرة لما قلنا انه انتسخ ذلک و لا علی الجار لأنه یکون لغواً من الکلام وحوشی منصه الکریم من ذلک و لا علی السید المطاع لأنه کان مطیعاً له یقیه بنفسه ویجاهد بین یدیه و المراد من الحدیث الطاعة المحضة المخصوصة فتعین الوجه العاشر وهو الأولی ومعنا من کنت أولی به من نفسه فعلی أولی به .

وقد صرح بهذا المعنی الحافظ أبو الفرج یحیی بن السعید الثقفی الأصبهانی فی کتابه المسمی بمرج البحرین فانه روی هذا الحدیث بإسناده الی مشایخه وقال فیه فاخذ رسول ا لله صلی الله علیه و آله و سلم بید علی علیه السلام فقال من کنت ولیه وأولی به من نفسه فعلی ولیه فعلم أن جمیع المعانی راجعة الی الوجه العاشر ودل علیه ایضاً قوله علیه السلام الست أولی بالمؤمنین من أنفسهم وهذا نص صریح فی اثبات امامته وقبول طاعته.

دانشمندان عرب در تفسیر کلمه (مولی) در فرمایش رسول خدا که فرمود: (من کنت مولاه) وجوهی ذکر کردهاند که یکی از آنها به معنای مالک است و... معنای دهمین آن اولی و برتر است، خداوند متعال فرمود: این مولای شما است، به این معنا است که او اولی و برتر به شما است، و چون ثابت شد که مولی به معنای اولی است؛ پس حمل لفظ مولی در این حدیث بر کسی که مالک بندهای باشد جائز نخواهد بود؛ چون پیامبر مالک علی و علی بنده رسول خدا و آزاد شده او نبود ، و نیز حمل آن بر کسی که پسر عموی دیگری است جائز نیست؛ زیرا او پسر عمویش بود. و نه بر هم پیمان، چون این قضیه مربوط به کسانی است که ضرر دیدهاند و پیمان بر کمک و همراهی می بندند. و نه بر یاری و کمک؛ زیرا این معنی در خود کلمه موجود است و نه بر کسی که سر پرستی (ضمان جریره) را دارد و نه بر همسایه که چنین حملی لغو است و نه بر آقا و سروری که اطاعتش لازم است.

پس مقصود از کلمه مولی در این حدیث غیر از معنای دهم آن است که اطاعت محض و مخصوص می باشد؛ یعنی همان حمل بر اَولی نخواهد بود و معنایش این میشود: کسی که من اولی و برتر از جان وی به خود او هستم پس علی هم اولی و برتر از جان او به او است. من در این معنی و تفسیر تنها نیستم؛ بلکه ابوالفرج اصفهانی نیز در کتابش مرج البحرین این حدیث را از اساتیدش نقل کرده و میگوید: رسول خدا دست علی را گرفت و فرمود: کسی که من ولی و سرپرست او و برتر از جانش به وی هستم؛ پس علی سرپرست اوست.

از این تعابیر فهمیده میشود که همه معانی کلمه مولی در نهایت باز گشت به وجه دهم آن دارد که جمله: آیا من بر جان مؤمنان برتر از خودشان نیستم؟ و این نص آشکاری است در اثبات امامت و پذیرفتن طاعت و پیشوائی .

سبط بن الجوزی الحنفی ، شمس الدین أبوالمظفر یوسف بن فرغلی بن عبد الله البغدادی ، تذکرة الخواص ، ص39 37 ناشر : مؤسسة أهل البیت بیروت ، 1401ه 1981م.

محمد بن طلحة شافعی

وی در کتاب کفایة الطالب که آن را در باره مناقب امیر مؤمنان علیه السلام نگاشته است ، بعد از نقل روایت، ولو کنت مستخلفاً أحداً لم یکن أحد أحق منک لقدمک فی الإسلام وقرابتک من رسول الله ، وصهرک ... ؛ اگر بنا بود جانشین برگزینم هیچ کس سزاوارتر از تو به جهت پیشگامیات در اسلام و نزدیک بودن به پیامبر خدا و داماد او بودن نیست) مینویسد:

وهذا الحدیث وإن دل على عدم الاستخلاف، لکن حدیث غدیر خم دلیل على التولیة وهی الاستخلاف، وهذا الحدیث أعنی حدیث غدیر خم ناسخ لأنه کان فی آخر عمره.

این حدیث اگر چه از ظاهر آن بر میآید که رسول خدا جانشین تعیین نکرد؛ ولی حدیث غدیر خم دلیل بر تعیین سرپرست است که همان جانشینی رسول خدا است؛ بنا بر این حدیث غدیر خم ناسخ حدیث قبل میشود؛ چون حدیث غدیر در آخر عمر مبارک رسول الله ایراد شده و متأخر است.

الگنجی الشافعی ، الإمام الحافظ أبی عبد الله محمد بن یوسف بن محمد القرشی ، کفایة الطالب فی مناقب علی بن أبی طالب ، ص 166 167 ، الباب السادس والثلاثون ، تحقیق و تصحیح و تعلیق: محمد هادی امینی ، ناشر: دار احیاء تراث اهل البیت علیهم السلام طهران، الطبعة الثالثة، 1404ه.

ابراهیم بن سیار ، معروف به نظام معتزلی

نظام معتزلی، از کسانی است که اعتقاد داشته است، رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم امیر مؤمنان علیه السلام را به جانشینی خود برگزید ؛ اما خلیفه دوم عمر بن خطاب، با کتمان این مطلب در سقیفه به نفع خلیفه اول از مردم بیعت گرفت. متأسفانه اعتراف ایشان به این مطلب؛ آنهم در اواخر عمرش سبب شد که بزرگان اهل سنت علیه او موضع تندی بگیرند و گفتن همین مطلب را دلیل بر ضعف و عدم اعتماد بر او تلقی نمایند!

قال: اولا: لا امامة الا بالنص والتعیین ظاهراً مکشوفاً و قد نص النبى صلى الله علیه و سلم على على رضى الله عنه فى مواضع و أظهر اظهاراً لم یشتبه على الجماعة الا ان عمر کتم ذلک وهو الذى تولى بیعة ابى بکر یوم السقیفة.

امامت محقق نمیشود؛ مگر با نص (سخن صریح از طرف خدا یا پیامبر) و مشخص نمودن به شکل واضح و روشن، و به تحقیق که رسول خدا تصریح کرد بر امامت علی در موارد گوناگون آن هم به صورتی آشکار و واضح که امر بر مردم مشتبه نشود؛ ولی عمر آن را در روز سقیفه که در آن روز بیعت گرفتن بر خلافت ابوبکر را عهده دار بود انکار کرد.

الشهرستانی، محمد بن عبد الکریم بن أبی بکر أحمد (متوفای548ه)، الملل والنحل، ج 1، ص 57 ، تحقیق: محمد سید کیلانی ، ناشر: دار المعرفة - بیروت - 1404ه .

منبع: مؤسسه تحقیقاتی حضرت ولی عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف


 


خروج




چهارشنبه ٠٨ بهمن ١٣٩٩
جستجوی وب
کانال تلگرام
با افق حوزه به روز باشید
با
کانال تلگرام