*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


فقه و زندگی شماره خبر: ٣٩٠١١٢ ١٤:٥٩ - 1396/01/16   فقه و زندگی شماره 503 ارسال به دوست نسخه چاپي


فقه و زندگی شماره 503

امر و نهی آدم لجباز (بخش دوم)


اگر آمر یا ناهی یقین دارد یا احتمال می‌دهد که امر و نهی او سبب تأخیر و تعویق انداختن گناه از سوی آدم لجباز خواهد شد؛ گرچه به‌طور کلی او گناه را کنار نخواهد گذاشت، آیا امر به معروف و نهی از منکر او واجب خواهد بود؟ ....

اگر آمر یا ناهی یقین دارد یا احتمال میدهد که امر و نهی او سبب تأخیر و تعویق انداختن گناه از سوی آدم لجباز خواهد شد؛ گرچه بهطور کلی او گناه را کنار نخواهد گذاشت، آیا امر به معروف و نهی از منکر او واجب خواهد بود؟

این مسئله دارای دو فرض است:

الف) آمر و ناهی یقین دارد یا احتمال میدهد که آن شخص در آینده تمکن و توانایی بر انجام گناه را نخواهد داشت؛ در این صورت حتماً امر به معروف و نهی از منکر واجب است؛

ب) آمر و ناهی یقین دارد که آن شخص در آینده تمکن و توانایی بر انجام گناه را خواهد داشت؛ در این صورت به احتیاط واجب امر به معروف و نهی از منکر بر او واجب میباشد. (تحریرالوسیله/1/469)

امر و نهی دو نفر به شخص لجباز

چنانچه دو نفر به‌‌طور اجمال و نامشخص میدانند که امر به معروف و نهی از منکر یکی از آن دو نسبت به لجباز مؤثر واقع خواهد شد و امر و نهی دیگری تأثیری نخواهد گذاشت، آیا امر به معروف و نهی از منکر واجب است؟ و چنانچه واجب باشد، بر کدام یک واجب خواهد بود؟

این مسئله نیز دارای دو فرض است:

الف) یکی از این دو نفر بهطور نامشخص می‌‌داند که امر و نهی او مؤثر است و امر و نهی دیگری تأثیری ندارد؛ در این فرض، بر هر دو نفر امر به معروف و نهی از منکر واجب است. حال اگر یکی از این دو نفر به امر به معروف یا نهی از منکر اقدام کرد و مؤثر واقع شد، بر دیگری امر به معروف و نهی از منکر واجب نیست و اگر امر و نهی او تأثیر نگذاشت، بر نفر دوم امر به معروف و نهی از منکر واجب است؛ (همان/469)

ب) یکی از این دو نفر بهطور نامشخص میداند که امر و نهی او مؤثر است و امر و نهی دیگری تأثیر به عکس دارد؛ یعنی سبب اصرار عاصی بر گناه میشود؛ در این صورت بر هیچ کدام از این دو نفر امر به معروف و نهی از منکر واجب نیست. (همان/470)

معلوم به تفصیل و اجمال

اگر آمر و ناهی می‌‌داند که امر و نهی او در مورد معصیت مشخص تأثیرگذار است و گنهکار از آن معصیت دست بر میدارد؛ ولی در مقابل، به گناهی به‌‌طور نامشخص روی میآورد، دو فرض متصور می‌‌گردد:

الف) آنچه به‌‌طور نامشخص حرام است، از اموری نیست که بسیار زیاد مورد اهمیت باشد، بهطوری که شارع مقدس هرگز و بههیچ قیمتی راضی به تحقق آن نیست، در این فرض امر به معروف و نهی از منکر واجب است؛ مثل اینکه شخصی میخواهد شرب خمر کند و اگر او را نهی از منکر کنیم، میپذیرد؛ ولی در مقابل از یکی از دو ظرف دیگر مایعی مینوشد که به‌‌طور قطع یکی از آن دو شراب است. در این فرض باید او را از شراب معلوم منع کرد؛ گرچه به یکی از دو مایع مشتبه روی آورد؛

ب) آنچه به‌‌طور نامشخص حرام است، از اموری است که بسیار زیاد مورد اهمیت است، بهطوری که شارع مقدس هرگز و بههیچ قیمتی راضی به تحقق آن نیست. در این فرض امر به معروف و نهی از منکر نهتنها واجب نیست؛ بلکه حرام است؛ مثل اینکه شخصی میخواهد شرب خمر کند و اگر او را نهی از منکر کنیم، میپذیرد؛ ولی در مقابل، یکی از دو نفر را میکشد که یقین داریم یکی از آن دو بهطور نامشخص بیگناه و دیگری مستحق کشته شدن است. در این فرض واجب است معصیت کار را به حال خود رها نموده، امر به معروف و نهی از منکر را ترک کنیم؛ چراکه حفظ جان بیگناه در نظر شارع مقدس دارای اهمیت فراوانی است. (همان/469)

احتمال تأثیر کلام دیگران

چنانچه شخص یا اشخاصی به وظیفه امر و نهی قیام نمایند؛ ولی مؤثر واقع نشود؛ اما شخص یا اشخاصی دیگر احتمال دهند که اگر آنها امر به معروف و نهی از منکر نمایند، مؤثر واقع میشود؛ در این صورت، چنانچه شرایط امر به معروف و نهی از منکر در آنها وجود داشته باشد، بر آنها واجب خواهد بود. (همان/464)

قطع رحم

چنانچه تأثیر امر به معروف و نهی از منکر متوقف بر قطع رحم با آدم لجباز باشد، آیا در این صورت قطع رحم جایز است؟

مراجع تقلید در پاسخ چنین فرمودهاند: اگر احتمال بدهید که ترک معاشرت با گنهکار لجباز موقتاً موجب خودداری او از ارتکاب معصیت میشود، قطع ارتباط بهعنوان امر به معروف و نهی از منکر واجب است و در غیر این صورت، قطع رحم جایز نیست. (توضیحالمسایل محشی، بروجردی، نشر جاویدان، قم، بی‏تا/2/722)

تهیه و تنظیم: حجةالاسلام والمسلمین سیدجعفر ربانی


خروج