*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی >  ویژه‌نامه‌ها > گام دوم انقلاب - دفتر اول 


گام دوم انقلاب - دفتر اول شماره خبر: ٤٠٩٠١١ ١٠:٠٧ - 1398/06/26   گفت‌وگو با مسئول مرکز ارتباطات و بین‌الملل حوزه‌های علمیه بیانیه گام دوم انقلاب؛ سند و منشوری بین‌المللی ارسال به دوست نسخه چاپي


گفت‌وگو با مسئول مرکز ارتباطات و بین‌الملل حوزه‌های علمیه بیانیه گام دوم انقلاب؛ سند و منشوری بین‌المللی

گفت‌وگو با مسئول مرکز ارتباطات و بین‌الملل حوزه‌های علمیه


حجت‌الاسلام والمسلمین سید مفید حسینی کوهساری مسئول مرکز ارتباطات و بین‌الملل حوزه‌های علمیه و مدیر مسئول هفته‌نامه افق حوزه در گفت‌و‌گویی با این هفته‌نامه به بررسی شاخصه‌های تمدن نوین اسلامی، ضرورت تقویت نگاه و برنامه‌های بین‌المللی در حوزه‌های علمیه، حوزه و نگاه تمدنی و الزامات آن، راهبردهای رسیدن به تمدن نوین اسلامی و.... پرداخته‌اند که در ادامه تقدیم خوانندگان ارجمند می‌شود...

در ابتدا لازم است که به این نکته توجه کنیم که موضوع بحث بیانیه گام دوم انقلاب گرچه مخاطب اصلی آن مردم، جوانان و مسئولان داخلی هستند، اما بهطور قطع این بیانیه منشوری است که ابعاد بینالمللی آن بسیار برجسته و مهم میباشد و میتوانیم آن را بهعنوان یک سند و منشور بینالمللی تلقی کنیم. بنده در چند عرصهای که این بیانیه با مسایل بینالملل ارتباط دارد اشاره میکنم.

1. مبانی و خاستگاه انقلاب اسلامی

انقلاب اسلامی یا نظام انقلابی که ما در گام دوم آن قرار داریم، از مجموعهای از شعارها و مبانی برخاسته که مبانی و شعارهایی بینالمللی و جهانی هستند. بنابراین اولین محور بحث این است که انقلاب اسلامی در خاستگاه، مبانی و شعارهای انقلابی خود جهانی و بینالمللی است و بنا نیست در مرزهای ایران منحصر شود. مقام معظم رهبری تصریح میکنند که مبانی و شعارهای انقلاب اسلامی دارای دو ویژگی مهم هستند؛ اول اینکه جهانیاند و دوم اینکه برخاسته از سرشت و فطرت انسانی هستند.

ضرورت توجه طلاب و فعالان عرصه بینالملل به ابعاد فطری اسلام

 مقام معظم رهبری به برخی از این شاخصهها نظیر آزادی، اخلاق، عزت، عدالت، استقلال، عقلانیت و برادری اشاره میکنند. شهید مطهری که مقام معظم رهبری از ایشان بهعنوان معمار فکری انقلاب اسلامی یاد میکنند مباحث مستوفایی درباره فطرت دارند. بزرگانی مانند شهید مطهری، استاد مصباح، علامه جوادی آملی و مقام معظم رهبری در مبحث فطرت بحثهای مستوفایی دارند. شهید مطهری در بحث فطرت روی محورهایی مانند حقیقتطلبی، فضیلتخواهی، کمالطلبی، زیباییخواهی، نوطلبی و... تمرکز دارند. بهعنوان مثال نتیجه شاخص حقیقتخواهی را اینگونه میدانند که انسان همیشه بهدنبال علم است؛ نتیجه زیباییخواهی این است که انسان همیشه بهدنبال هنر است؛ نتیجه نوطلبی این است که انسان همیشه بهدنبال ابتکارات و خلاقیت است؛ نتیجه فضیلتخواهی را این دانستهاند که انسانها همیشه بهدنبال اخلاق هستند و نتیجه کمالطلبی اینکه انسان همیشه بهدنبال افقهای بلند و بینهایت میرود.

ایشان ادیان را محصول کمالطلبی فطری انسان میدانند. بنابراین اگر بر مبانی و شعارهای انقلاب اسلامی توجه کنیم، ابعاد بینالمللی اسلام و انقلاب فراروی ما قرار میگیرد که باید به آن توجه کنیم.

2. آرمانهای بینالمللی انقلاب

محور دوم، ارتباط بیانیه گام دوم با عرصه بینالملل و آرمانهای جهانی انقلاب است. اینکه انقلاب اسلامی از چه خاستگاهی برخوردار است؟ مقام معظم رهبری در این بیانیه تصریح میکنند که آرمان نظام اسلامی این است که به تمدن نوین اسلامی برسیم که مقدمهای برای حکومت جهانی عدل مهدوی است. این منظر دومی است که ما برای تحقق گام دوم انقلاب نگاهی به آینده داریم که همان تحقق تمدن نوین اسلامی است. لذا شناخت تمدن نوین اسلامی یکی از ضرورتهای تحقق گام دوم انقلاب است.

شاخصههای تمدن نوین اسلامی

اما اینکه تمدن اسلامی چیست؟ و راههای تحقق تمدن اسلامی چیست؟، سرفصل و عرصهای مطالعاتی و تحقیقاتی و حتی فرهنگی و رسانهای را فراروی ما قرار میدهد تا برای آن فرهنگسازی و جریانسازی و به سوی آن حرکت کنیم.

ایشان در این بیانیه تصریح میکنند که فراتر از خودسازی و جامعهسازی، بهدنبال تمدنسازی هستیم. ذات تمدن یک مقوله فراملی و فرا منطقهای است که پیشرفتی همهجانبه را در درون خود جای داده است.

در تعریف تمدن گفتهاند: تمدن عبارت است از شبکهای پایدار و با دوام از یکسری ساختارها و نهادها و سیستمهای معرفتی، قانونی، فرهنگی و هنری که در عرصههای مختلف، سیاست، هنر و رسانه شبکهای را بهوجود میآورند تا نیازهای متنوع زندگی انسان را در ابعاد فردی و خانوادگی و اجتماعی و همچنین در ابعاد بینالمللی تأمین کند. شناخت نیازهای متنوع انسان و اینکه این نیازها توسط یک تمدن نوین اسلامی تأمین شود، به نحوی که ما یک امت پیشرفته و پیشران در ابعاد مختلف زندگی بشر باشیم. این ما باشیم که نیازهای بشر را به بهترین نحو و جامعترین شکل تأمین کنیم، به نحوی که نیازهای مادی و معنوی همراه با هم در دنیا و آخرت بشر تأمین شود. ابعاد فردی و ابعاد اجتماعی با هم مورد توجه قرار بگیرد. همچنین دیانت و سیاست توأمان در آن دیده شوند. نیازهای عقلانی و نیازهای احساسی تأمین بشوند و پیشرفت و عدالت در آن وجود داشته باشند. اینها شاخصههای تمدن نوین اسلامی است. بنابراین محور دومی که بیانیه گام دوم انقلاب را با عرصه بینالملل پیوند میدهد، از منظر تمدن نوین اسلامی است و محور اول نیز مسئله فطرت است.

حوزه و نگاه تمدنی و الزامات آن

 اما به هر حال این مسئله یک حیطه معرفتی است و لازم است عزیزانی که در گام دوم انقلاب قصد ایفای نقش دارند، مقوله تمدن و نگاه تمدنی و الزامات آن را بهخوبی بشناسند. بهویژه از منظر حوزوی باید بدانیم عرصههای مختلف نگاه حوزوی با نگاه تمدنی به چه سرانجامی خواهد رسید. یعنی چنانچه فقه، تفسیر، کلام، فلسفه، عرفان یا تاریخ بخواهد تمدنساز باشد، چه لوازمی را نیاز دارد. مطالعات علوم انسانی یا عقلانی تمدنساز چه الزاماتی دارد؟ بنابراین لازم است همه داشتههایمان را از منظر تمدن مورد بازنگری قرار بدهیم. بخشی از این داشتهها در تاریخ ما وجود دارد و هنگامی که به تاریخ حوزههای علمیه نگاه میکنیم متوجه میشویم حوزهها در دورههایی نقش تمدنی را ایفا کردهاند. در دوران پیامبر اسلام و بعد از ایشان اهلبیت و یارانشان بنیانگذار تمدن نوین اسلامی بودند. در برخی دورهها تمدن اسلامی به رونق و نقاط اوج قابل توجهی رسیده بود، بهطوری که در اواخر قرن سوم و ابتدای قرن چهارم شاهد شکلگیری تمدن اسلامی بودیم، بهگونهای که از تمام دنیا در علوم به مسلمانان مراجعه کرده و معارف را از آنها اخذ میکردند. هنر و معماری، شهرسازیها و حتی سبک زندگی مردمان آن زمان متأثر از تمدن اسلامی آن دوران بود. مردم آن زمان مانند مسلمانان لباس میپوشیدند و مانند آنان فکر میکردند. شبیه همین مسئلهای که در سده اخیر در دنیای اسلامی داشتیم که دنیای اسلام ناخواسته متأثر از تمدن غربی شد و دانشگاهها، فضای رسانهها، سبک زندگی و آموزش و پرورش و اقتصاد و سیاست ما متأثر از جریان غالب فرهنگی و تمدنی غربی شد و متأسفانه هنوز بخشی از این تأثیر پذیری وجود دارد.

تشکیل امت واحده اسلامی یکی از ارکان تمدن نوین اسلامی

 یکی از ارکان تمدن نوین اسلامی تشکیل امتهای واحده اسلامی است. در این تمدن نوین، ظرفیتهای موجود در جهان اسلام بهصورت یکپارچه و شبکه میشود و در عین حال ارتباط منسجم و تبادلی با ادیان توحیدی و حتی برخی از پیروان ادیان شرقی امروز که خود را پیرو انسانهای پاک، حکیم و پیشرو منتسب میکنند خواهد داشت. البته برخی از فرقههای ساختگی و انحرافی نیز وجود دارند که صاحب پیروانی در عالم هستند. تمدن نوین اسلامی با این ادیان ساختگی تعامل ایجاد میکند و در بخشهایی که با آنها تعامل ندارد بهدلیل قوت در علم و فرهنگ، اقتصاد و سیاست و در سبک زندگی بر آنها تأثیر میگذارد.

3. ماهیت بینالمللی انقلاب اسلامی

محور سومی که در گام دوم انقلاب با عرصه بینالملل پیوند خورده است و مقام معظم رهبری در پیامشان آن را برجسته کردهاند، تحلیلی است که ایشان از ماهیت انقلاب اسلامی ارائه میکنند. به این معنی که پیروزی انقلاب اسلامی چه ماهیتی داشته است؟ در تحلیل انقلاب اسلامی برخی آن را انقلابی سیاسی و در مرزهای داخل کشور به معنای تغییر یک حکومت دانسته و به همین میزان بسنده کردهاند. اما تحلیلی که در بیانیه گام دوم ارائه میشود این است که انقلاب اسلامی پدیدهای است که مسیر جهان را تغییر داد. تغییری که در مسیر حرکت جهان ایجاد کرد، نسبت به سایر انقلابهای جهان اسلام و انقلابهای بزرگ جهانی قابل مطالعه است. انقلاب ما را با انقلاب کبیر فرانسه، انقلاب اکتبر روسیه، انقلاب هند و همچنین برخی انقلابهای کوچکتر در درون جهان اسلام قابل مقایسه میداند؛ زیرا انقلابی است که توانسته مسیر جهان را دچار تغییر کند و دارای شاخصههایی است. شناخت این تغییر و انقلاب در عرصه بینالملل بسیار مهم است زیرا باید بدانیم انقلاب ما انقلابی بینالمللی است که منجر به نقطه عطفی در تاریخ شد.

 ایشان اشاره میکنند که از لحاظ سیاسی قبل از انقلاب اسلامی دنیا به شرق و غرب تقسیم شده بود و از لحاظ معرفتی در تئوریهای دینی دین را بهعنوان یک عنصر تعیینکننده به حساب نمیآوردند. در عرصه عمل نیز دینداران نقشی ایفا نمیکردند و گمان این بود که دین و دنیا قابل جمع نیستند. اما با انقلاب اسلامی، دین و دنیا در کنار یکدیگر جمع شده و جمهوری اسلامی بهعنوان یک مدل جدید سیاسی مطرح شد. ایران به کانون توجهات ملتهای ستمدیده بهویژه مسلمانانی که تحقیر شده بودند تبدیل شد و از سوی دیگر به کانون توجه و احساس خطر زورگویان و مستکبران عالم تبدیل شد. زیرا آنها احساس کردند در نقطهای از عالم کشوری قصد دارد مبتنی بر مبانی فکری و معرفتی خودش مستقل باشد و با استفاده از دین، جمهوری اسلامی و حکومتی را شکل بدهد که امیدهایی را در جهان بهوجود آورده است.

ماهیت انقلاب تنها بر هم زدن چارچوبههای سیاسی یک کشور که شاهی برود و جمهوری شکل بگیرد نبود. بلکه تغییری در مسیر جهان بود. شناخت شرایط قبل و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی و تحولاتی که در پی این انقلاب رقم خورد... لازم است انقلاب اسلامی را یک پدیده بینالمللی بدانیم و شناخت آن نسبت به گام دوم شناختی دقیقتر باشد. یعنی بدانیم که گام اول انقلاب اسلامی یک نقطه عطف در عرصه بینالمللی و گامی تعیینکننده بود تا متناسب با آن گام دوم انقلاب را تبیین کنیم.

4. دستاوردهای بینالمللی چهلساله انقلاب

نکته دیگر اشاره به دستاوردهای بینالمللی عمر چهل ساله انقلاب توسط مقام معظم رهبری است. انقلاب اسلامی ضمن اینکه دارای ماهیتی بینالمللی بود که آغاز آن باعث تغییراتی در نظام بینالمللی شد، دستاوردهای بینالمللی فراوانی داشت و امروزه میتوانیم بگوییم اگرچه مقطع پیروزی انقلاب اسلامی آغاز مسیر تغییر در جهان بود، امروزه این تغییر بدل به یک پیچ تاریخی شده است. اما نکته مهم این است که ما در یک پیچ تاریخی قرار داریم که محور آن یک تحول تمدنی است.

ایشان در این بیانیه به شاخصههایی اشاره میکنند و میفرمایند: کانون دشمنی نظام شرق از هم فرو پاشید و نظام غرب در درون خود با بحرانهای متنوع اقتصادی، هویتی، حقوقی، سیاسی و... مواجه است. تعبیر ایشان اینگونه است که امروزه کانون غرب در حالت احتضار به سر میبرد و در جای دیگر تعبیر میکنند که تمدن غرب تمدنی رو به افول است و به زودی شاهد در هم ریختن هیمنه تمدن غرب خواهیم بود. قدرتهای سیاسی و اقتصادی جدید مانند چین، هند، کشورهای آمریکای لاتین، منطقه غرب آسیا و همچنین در شرق و جنوب شرق آسیا شکل گرفتهاند.

بهگونهای که در سالهای اخیر شاهد شکلگیری قطبها و اتحادیههای منطقهای جدید هستیم که جهان چند قطبی را دچار چالش جدی کرده است. همچنین در منطقه خودمان شاهد از بین رفتن همپیمانان قدرتهای شرقی و غربی و قدرتهای بزرگ منطقهای هستیم، مانند سرنگونی صدام و یا پایان دیکتاتوری علی عبدالله صالح در یمن، بن علی در تونس، مبارک در مصر، معمر قذافی در لیبی و تغییراتی که در کشورهای عربی مانند سوریه و لبنان اتفاق افتاده است. شکلگیری جریانی به نام جبهه مقاومت و روند رو به رشد آن و تبدیل شدن آن به قدرت اول منطقه غرب آسیا و عقبنشینی و افول فزاینده قدرت و اعتبار رژیم صهیونیستی در منطقه نشان میدهد حرکتی که در پیروزی انقلاب اسلامی آغاز شده بود، بعد از چهل سال و بعد از گام اول بدل به یک پیچ تاریخی شده است.

امروزه در یک نقشآفرینی منطقهای و بینالمللی انقلاب اسلامی بهعنوان یک پدیده حضور دارد. در این مدت چهل ساله سیاستهای غرب بهویژه ایالات متحده دچار شکستهای جدی شده است و همپیمانان آنها در منطقه دچار شکست شده و خیانتهای آنها برملا شده و حقانیت جمهوری اسلامی بیش از هر زمان دیگر مشخص شده است.

5. راهبردهای بینالمللی تمدنسازی نوین اسلامی

محور دیگر پیوند بیانیه گام دوم با عرصه بینالملل، اشاره مقام معظم رهبری به راهبردهای رسیدن به تمدن است. در بین هفت راهبرد، ایشان یک راهبرد را بهصورت مصرح به عرصه بینالملل اختصاص میدهند و راهبردهای دیگر نیز با عرصه بینالملل ارتباط تنگاتنگی دارند.

یک راهبرد «عزت اسلامی، روابط خارجی و مرزبندی با دشمنان» است که ایشان به این راهبرد تصریح میکنند.یعنی اگر بخواهیم از این به بعد به تمدن نوین اسلامی برسیم چند راهبرد وجود دارد. راهبرد اول این است که در عین اینکه با دنیا ارتباط داریم و روابط خارجی خود را تقویت میکنیم، به مرزبندی با دشمنان و فراتر از آن نهراسیدن از قدرتهای استکباری و تقویت عزت اسلامی با راهبرد مقاومت حداکثری توجه کنیم و برای این کار نیازمند شعارهای سهگانه «عزت، حکمت و مصلحت» هستیم. در این عرصه نیاز به مدیریت جهادی داریم تا بتوانیم راهبرد مقاومتی خودمان را محقق کنیم.

در عرصههای دیگر ایشان از اقتصاد یاد میکنند. راهبرد اساسی را اقتصاد مقاومتی و تکیه بر اقتصاد درونزا و استفاده از ظرفیتهای داخلی و توجه به اقتصادهای جدید منطقهای و گسترش ارتباط با آنها میدانند. ایشان در راهبرد استقلال و آزادی، به حفظ استقلال، تمامیت ملی و توجه به مصالح ملی و دنیای اسلام توجه میکنند. ایشان در بعد اخلاق و معنویت اشاره میکنند که اگر چه اخلاق و معنویت یک مسئله داخلی است، اما امروزه با کانونهای ضداخلاق و معنویت در جهان بهویژه در فضای مجازی مواجه هستیم که باید به آنها توجه داشته باشیم. در نتیجه رسیدن به راهبرد اخلاق و معنویت نیاز به نگاه بینالمللی دارد. رسیدن به راهبرد علم بهعنوان پیشران تمدن اسلامی نیاز به نگاه بینالمللی دارد. ایشان به تحریمهای بینالمللی اشاره میکنند و میفرمایند: لازم است مرزهای دانش را درنوردیده و به قلههای علم برسیم که لازمه آن استفاده از ظرفیتهای علمی دنیا برای حضور در رقابت علمی است. باید بتوانیم با خوداتکایی پیشرفتهای علمی را رقم بزنیم. به هر حال راهبردهایی که ایشان برای رسیدن به آینده تمدنی لازم میدانند، دارای ارتباط و پیوست بینالمللی است. لازم است نهادهای فعال در عرصه بینالملل مانند وزارت خارجه و سایرین هر کدام به سهم خودشان امتداد و پیوستهای بینالمللی در اقتصاد، علم، دانش و... را ملاحظه کرده و برای تحقق آنها برنامهریزی کنند.

6. دشمنشناسی و رقیبشناسی بینالمللی انقلاب

نکته دیگری که مقام معظم رهبری بهعنوان نقطه پیوندی میان بیانیه گام دوم و عرصه بینالملل به آن اشاره میکنند این است که چه در آغاز انقلاب اسلامی و مسیر طی شده آن و چه در مسیری که در پیش روی خود داریم، رقبا و بلکه دشمنانی را در پیش روی داریم و لازم است با دشمنشناسی، جنایتهای آمریکا و ظلمهای تاریخی غرب که به ما تحمیل شده است را بشناسیم. همچنین در باب جنگ رسانهای و محاصره رسانهای که به ما تحمیل میشود توجه داشته باشیم . باید بدانیم که هم رقبا و دشمنان و همه همپیمانانی که داریم را عرصههای اقتصادی، و سیاسی و فرهنگی بشناسیم و بدانیم دشمنان، رقبا و همپیمانان ما چه کسانی هستند. برای هر کدام نقش ویژهای تعریف کرده و برنامهریزی کنیم. ما نیازمند شناخت صهیونیزم بینالملل هستیم. حتی نیازمند شناختن برخی دستنشاندگان غرب در منطقه مانند جریان وهابیت و حاکمان ذلیل منطقه هستیم. آنها نقشههای غرب را در منطقه پیاده میکنند. مانند کسانی که بهدنبال تفرقه در جهان اسلام هستند. آنها بهدنبال طرح معامله قرن هستند و جنگهای نیابتی را اداره میکنند. لذا شناسایی حریف، شناسایی رقیب و شناسایی دشمن از نکات مهمی است که لازم است در عرصههای مطالعاتی و در تربیت نیرو و تولید محتوا و در برنامههای تبلیغی و توجیهی ایفای نقش کند.

ضرورت توجه به نقاط ضعف در مسیر تحقق آرمانهای انقلاب

این بیانیه چه در خاستگاه و آرمان و چه در دستاوردهای بینالمللی و چه در ماهیت انقلاب و حتی در راهبردهای تحقق گام دوم و در توجه به رقبا و همپیمانان و دشمنان، ماهیت و شاکلهای بینالمللی دارد و لازم است حوزههای علمیه و جریانهای علاقهمند به انقلاب اسلامی نگاه، تحلیل و بررسی بینالمللی، اقدامات و برنامههای خود را تقویت کنند.

عرصه اقتصاد

ما در برخی زمینهها دچار ضعفهای جدی هستیم. بهعنوان مثال میتوانیم در عرصه اقتصادی از ظرفیتهای دنیای اسلام و ظرفیتهای منطقهای و از اتحادیه بینالمللی بهخوبی استفاده کنیم، در حالی که استفاده ما از این ظرفیتها بهصورت حداقلی است.

عرصه ارتباطات علمی

در عرصههای علمی، ارتباط ما با دانشگاههای جهان اسلامی و دانشگاههای دنیا کمتر از حد مطلوب است و لازم است شبکهای از نخبگان، اندیشمندان و اساتید دنیای اسلام و فراتر از دنیای اسلام بهصورت طیفی از اساتید در مجامع علمی که ممکن است مسلمان هم نباشند، اما منتقد هیمنه تمدن غربی هستند بهوجود بیاوریم.

عرصههای فرهنگی و سیاسی

در عرصههای فرهنگی با وجود اینکه برخی نهادها در این زمینه فعال هستند، با نقطه مطلوب فاصله داریم. در عرصههای سیاسی و رسانهای کارهای انجام نشده فراوانی داریم.

در عرصههای مربوط به دین و معنویت و اخلاق، امروزه ارتباطات ما با بسیاری از جریانهای دینی در عرصه بینالملل و چه در دنیای اسلام در حد مطلوب نیست و یا در حد طراز تمدن نوین اسلام نیست. اگر از منظر تمدن نوین اسلامی بنگریم، نگاه ما به مجموعههایی که بهعنوان رقیب به آنها نظر داریم تغییرخواهد کرد و بهعنوان همپیمان دیده خواهند شد. مانند جریان الازهر که به تعبیر ما اسلام وسطی و اعتدالی را تعریف میکند، از یک منظر جزو همپیمانان ما به حساب میآیند. همچنین جریاناتی مانند جریان اخوانالمسلمین نیز به همین صورت هستند. لازم است ارتباط ما با آنها در نگاه تمدنی تعریف شود. در عرصه ادیان، لازم است وزن ارتباط ما با جریانی مانند جریان مسیحیت و به شکل خاص جریان مسیحیت کاتولیک و پروتستان و شاخههای دیگر مسیحیت تعریف شود و مورد بازبینی قرار گیرد.

حوزه علمیه و تحقق بیانیه گام دوم انقلاب

الف) ضرورت تقویت نگاه و برنامههای بینالمللی در حوزههای علمیه، راهبردهای رسیدن به تمدن نوین اسلامی

متناسب با پیوندهایی در خصوص ابعاد و امتداد بینالمللی بیانیه گام دوم وظایف خاصی بر عهده حوزههای علمیه قرار گرفته است. از جمله این وظایف تقویت نگاه و برنامههای بینالمللی در حوزه علمیه است. نکته دیگر اینکه لازم است نگاه ناظر به نظامات اجتماعی اسلام در حوزههای علمیه در تربیت نیرو و تولید محتوا تقویت شود تا بسیاری از مطالعات ما در شاخههای علوم اسلامی از منظر اجتماعی و تمدنی مورد بازبینی قرار بگیرد.

ب) شناخت جریانات انحرافی و شبهات موجود در دنیای اسلام

 نکته دیگری که لازم است حوزه علمیه برای تحقق گام دوم انقلاب به آن توجه کند شناخت جریانهای انحرافی و شبهاتی در میان دنیای اسلام و فراتر از آن در عرصه بینالمللی است که با لایههای مختلف آن مواجه هستیم.

ج) شناسایی نظام مسایل بیانیه گام دوم و گفتمانسازی آن

همچنین از جمله ضرورتهای مهم شناسایی نظام مسایل بیانیه گام دوم و تلاش برای نظریهپرداری به منظور گفتمانسازی و جریانهای رسانهای این نظام و مسایل آن است.

د) استخراج یکصد مسئله مهم و محوری بیانیه گام دوم

ما در کار مستقلی قریب به یکصد مسئله مهم و محور اساسی در بیانیه گام دوم را استخراج کردهایم که لازم است مورد توجه معاونت پژوهش و تبلیغ قرار گیرد. بخشی از آنها نیازمند نظریهپردازی هستند و در خصوص بخشی دیگر نظریات و محتواهایی تولید شده است که نیازمند گفتمانسازی است. در بخش دیگر گفتمانهایی شکل گرفته که نیازمند جریانسازی است. در بخش دیگر جریانهایی نیز شکل گرفته است که نیازمند فرهنگسازی است. برای کامل شدن این چرخه و تحقق بیانیه گام دوم نیازمند به فرآیندی هستیم که از تولید فکر و نظریات علمی آغاز شود و نیروهای انسانی قابل و توانمند برای تبیین و بررسی این نظریات تربیت شوند تا به تولید گفتمان و جریان منتهی شود.

از آنجایی که حوزههای علمیه در پیروزی انقلاب اسلامی و موفقیتهای انقلاب اسلامی در گام اول دارای نقش کلیدی و محوری بودند، لازم است در گام دوم نیز نقش راهبری خود را ایفا کنند تا به شبکههای منسجمی برسیم که بتوانند کل این فرآیند را برنامهریزی و مدیریت کنند تا از دستاوردهای گام اول بهخوبی دفاع کنند و خود را آماده تحقق اهداف گام دوم کنند.

نگاهی به فعالیتهای واحد بینالملل حوزههای علمیه در تحقق گام دوم انقلاب

در مرکز ارتباط و بینالملل حوزههای علمیه طراحیهایی را انجام دادهایم و در نظام آموزش حوزه، در درختواره که بیش از دویست رشته و گرایش را شامل میشود، قریب به هفتاد رشته و گرایش که ناظر به نیازهای عرصه بینالملل هستند طراحی شدهاند که امیدواریم به تدریج این رشتهها به مرحله اجرا برسند.

بهعنوان مثال در عرصه مطالعاتی قرآن و تفسیر، رشته و گرایشهایی در مورد قرآن و مستشرقان، مطالعات تفسیری تطبیقی، مطالعات تطبیقی میان قرآن و عهدین، قرآن و هرمنوتیک و امثال آن طراحی شده است.

در رشته قرآن و تفسیر در سطوح سوم و چهارم حدود شش رشته و گرایش طراحی شده است که طلاب میتوانند در عرصه قرآن و تفسیر خود را برای مقابله علمی جدید آماده کنند.

طراحی بیش از هفتاد رشته علمی در عرصه تحقق تمدن نوین اسلامی

بخش دیگر شاخههای مختلف علوم است. در سایر قلمروهای آموزشی بیش از هفتاد رشته با نگاه بینالمللی برای تحقق تمدن نوین اسلامی در سطوح سوم و چهارم طراحی شده است که قابل ارزیابی هستند. پا به پای نظام آموزشی بلندمدت نیز یک نظام آموزشی کوتاهمدت طراحی شده است که در آن حدود 35 دوره کوتاهمدت جا داده شده است.

طراحی نظام آموزشهای مهارتی

در محور سوم، یک نظام آموزشهای مهارتی طراحی شده است که غیر از آموزشهای کوتاهمدت و بلندمدت که محورهای دانشی و بینشی هستند، طلاب به برخی مهارتها نیاز دارند که 19 مهارت برای عرصه بینالمللی طراحی شده و به تصویب رسیده است. امروزه برای آموزشهای بلندمدت، کوتاهمدت و در آموزشهای مهارتی در سه محور طراحیهای خوبی انجام دادهایم.

طرح گفتمان ملی انقلاب اسلامی

 در عرصههای پژوهشی طرحی تحت عنوان طرح گفتمان ملی انقلاب اسلامی با محوریت گفتمان علمی حوزه در سال گذشته طراحی شد که در این طرح 4000 کتاب برتر که محصولات پژوهشی برتر حوزه در عمر چهل ساله انقلاب بودند توسط تیمی از کارشناسان مورد بازبینی قرار گرفت و در 4 اولویت رتبهبندی شدند.

تهیه فهرست مطالعاتی جهت آشنایی طلاب با عرصههای بینالملل

همچنین کتبی که به شکل خاص در عرصه بینالملل نوشته شده بودند شناسایی شده و یک سیر مطالعاتی برای طلابی که علاقهمند به آشنایی با عرصه بینالملل هستند طراحی شدند که شبیه به سیر مطالعاتی ادیانی است. ملاحظات و مصالحی در این امر وجود دارد که لازم است با همه جوانب به این موضوع پرداخته شود؛ بنابراین دو سیر مطالعاتی را طراحی کردیم.

همچنین طرحهایی ایجاد شد تا بخشی از ظرفیتهای حوزه علمیه تحت عنوان قطبهای بینالمللی در مناطق یا در زبانهای خاصی متمرکز بشوند و لذا برخی از حوزهها بهتدریج، سمت و سوی بینالمللی پیدا خواهند کرد و در برنامهها از آنها بهعنوان قطبهای بینالمللی استفاده خواهد شد. زمینههایی ایجاد شده است تا مراکز تخصصی حوزه بتوانند رشتههایی را برای طلاب زباندان اجرا کنند و به این سمت حرکت کنیم تا طلابی که با زبان خاصی آشنا هستند در یک دوره تخصصی شرکت کنند و بتوانند در عرصههای علمی ایفای نقش کنند. در عرصه تبلیغ مجازی و عرصه تبلیغ توریسم نیز طرحیهایی انجام شده است.

طرح ارتباط حوزه با مجموعههای حوزوی و شیعی خارج از کشور

در عرصه آموزش و پژوهش و عرصه تعلیم و ترویج که از عرصههای فعال حوزوی است تلاش میکنیم تا با مجموعههای حوزوی و شیعی خارج از کشور ارتباط وجود داشته باشد.

در این راستا دفتر ارتباطات با حوزه علمیه نجف راهاندازی شده است. دفتری برای تعاملات ادیان طراحی شده تا روابط حوزههای علمیه شیعه با اهلسنت و همچنین دیگر ادیان تقویت شود. در عمر چهل ساله انقلاب، ظرفیتهایی در این خصوص در حوزه علمیه شکل گرفته بود مانند طلاب زباندان که آنها را شناسایی و پالایش کردیم و مصاحبههایی صورت گرفت تا رتبهبندی شوند و سطح آنها شناسایی شود. تعدادی از این طلاب زباندان در قالب مجامع بینالملل فعالیت میکنند و مجمعی از تشکلهای بینالمللی شکل گرفته است. تلاش میکنیم ظرفیتهای انسانی، تشکلی و ظرفیتهای ترجمهای شناسایی شوند و برای ساماندهی آنها برنامهریزیهایی انجام دادهایم. برای ظرفیتهای جدید نیز در راستای بصیرتافزایی بینالمللی افراد و چه برای طلاب زباندادن و چه برای تقویت مراکز تخصصی در ابعاد بینالمللی و همچنین طراحی و اجرای رشتههای بینالمللی طراحیهای صورت گرفته است. امیدواریم حوزه علمیه بتواند با سازماندهی و تجهیز مناسبتتری برای گام دوم برنامهریزی کند و نگاه جامعی در حوزههای علمیه ایجاد شود. برای این زمینهها تفاهمنامههایی با نهادهای بینالمللی که در خارج از کشور حضور دارند تنظیم شده است و برای نهادهای خارج از کشور نیز مقدمات کار فراهم شده است.

در داخل کشور تفاهمنامهای با سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی امضا شد و نقطه عملیاتیسازی نیز شکل گرفته است. همچنین تفاهمنامه با مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی نهایی شده است. انشاءالله بهزودی تفاهمنامههایی با وزارت امور خارجه و برخی از مجموعههای بینالمللی تنظیم خواهد شد. ارتباطاتی با حوزهها و مراکز علمی خارج از کشور برقرار کردهایم که امیدواریم بهزودی به ثبات و نهادینه شدن برسند و بتوانیم از ظرفیتهای موجود حداکثر استفاده را ببریم. همچنین تفاهم با جامعةالمصطفیالعالمیه نیز نهایی شده و آماده امضا است. در عین حال حوزههای علمیه، مراکز و نهادهای دولتی و... در خصوص گام دوم انقلاب اسلامی مأموریتهای بینالمللی خاصی دارند.


خروج




سه شنبه ٢١ آبان ١٣٩٨
جستجوی وب
کانال تلگرام
با افق حوزه به روز باشید
با
کانال تلگرام