یادنامه استاد حوزه آیتالله عباس ظهیری(ره)
عباس ظهیری (1405 - 1339ش) دانشآموخته حوزه علمیه، محقق، نویسنده، استاد درس خارج حوزه علمیه، عضو شورای فقهی فقه راهبردی مرکز علمی- پژوهشی دین و تمدن، عضو انجمن فقه و حقوق اسلامی، عضو دفتر رهبر انقلاب در قم و کمیته فقهی مرکز موضوعشناسی احکام فقهی بود. او که از افتخارات استان اصفهان بهشمار میرفت، شخصیتی خوشفکر، با هوش و نقاد در جلسات درس خارج حضرات آیات تبریزی و وحید خراسانی داشت. وی در روستای فارفان اصفهان متولد شد و پس از تحصیل در محضر اساتید برجسته حوزه، به تدریس فقه، اصول و تفسیر در مراکز مختلف پرداخت و آثار متعددی از خود بهجای گذاشت.
ولادت و تحصیلات
آیتالله عباس ظهیری فرزند احمد، در سال ۱۳۳۹ هجری شمسی در روستای فارفان از توابع استان اصفهان به دنیا آمد.۱ پس از سپریکردن درسهای کلاسیک، در سال ۱۳۵۳ شمسی وارد حوزه علمیه اصفهان شد و در مدرسه ذوالفقار به تحصیل مشغول شد و پس از تحصیلات سطح، در سال ۱۳۶۱ درس خارج را شروع کرد و از محضر اساتید بزرگی بهره برد. اساتید او در فقه و اصول عبارت بودند از آیات عظام: جواد تبریزی و محمدتقی بهجت(قد) و حسین وحید خراسانی.
دروس فلسفه و تفسیر را در محضر اساتیدی چون آیات: عبدالله جوادی آملی، یحیی انصاری شیرازی(ره) و حسن حسنزاده آملی(ره) فراگرفت.
فعالیتها
آیتالله ظهیری(ره) در حین تحصیل، به تدریس فقه، اصول و تفسیر در مراکز مختلف مشغول شد و در همین زمان به تألیف نیز روی آورد. او بهعنوان استاد درس خارج حوزه علمیه فعالیت داشت و سالها به تربیت شاگردان پرداخت.
همچنین بهعنوان عضو دفتر مقام معظم رهبری شهید و عضو کمیته فقهی مرکز موضوعشناسی احکام فقهی خدمت میکرد.
ویژگیهای علمی و اخلاقی
این استاد فرهیخته از جمله شخصیتهای برجسته و خوشفکر حوزه علمیه بود که در جلسات درس خارج حضرات آیات: میرزاجواد تبریزی(قد) و حسین وحید خراسانی، بهعنوان فردی نقاد و صاحبنظر شناخته میشد و حقیقتاً از افتخارات استان اصفهان بهشمار میرفت.
آثار علمی
از این استاد حوزه علمیه آثار متعددی بر جای مانده است که برخی از مهمترین آنها عبارتند از:
• معتمد تحریرالوسیلة للإمام الخمینی، المسائل المستحدثه(3 جلد)؛
• کتاب الحج(8 جلد)؛
• کتاب المضاربه (2 جلد)؛
• درسنامه فقه و مناسک آموزش تکمیلی؛
• المعتبر فی شرح المختصر: شرح فارسی مبسوط مختصر المعانی تفتازانی؛
• تجزیه و ترکیب و بلاغت قرآن در 4 جلد (سورههای جمعه، منافقون و تغابن، نباء، نازعات عبس و تکویر به ضمیمه قصیده میمیه فرزدق، انفطار، مطففین، انشقاق، بروج، طارق، اعلی، غاشیه، فجر، بلد و ... .)؛
• کتاب دوسالانه عربی دوم راهنمایی شامل: جدول فراوانی سؤالها و بودجهبندی امتحانها، نکتههای آموزشی، سؤالهای پرتکرار امتحانی مترجمین: لیلا ایزدی، عباس ظهیری، نعمتالله بوالحسنی؛
• مناسک آسان: تبیین مناسک حج با شیواترین شیوه؛
• آزمودهها: اقتراح پیرامون اسرار و معارف حج؛
• آسانترین شیوه محاسبه خمس - مطابق با فتاوای آیات عظام امام خمینی، اراکی، بهجت، تبریزی، خویی و دیگران(قد)؛
• چلچراغ هدایت: چهل موضوع در آینه احادیث اهلبیت(ع) در زمینه سفر زیارتی بیتالله الحرام، حرم نبوی و بقیعالغرقد؛
• کتاب نگاهی بر زندگانی حضرت فاطمه زهرا(س)؛
• کتاب احادیث امر به معروف و نهی از منکر؛
• کتاب موضوعشناسی، دانشی نو مبانی نظری؛
• درآمدی بر دانش موضوعشناسی؛
• کتاب آشنایی با مدل تعالی سازمانیEFQM، مترجمین: فائزه کریمبخش (مترجم)، الهام مسلمی(مترجم)، الهام آفریده ثانی (مترجم)، ایده صادقی (مترجم)، عباس ظهیری(مترجم)، محمد صالحینژاد(مترجم)، شاهین جهانگیری (مترجم)، امیر صادقی.
رحلت
استاد حاج شیخ عباس ظهیری (ره)، پس از سپری کردن دوران بیماری، صبح روز پنجشنبه، ۷ خرداد ۱۴۰۵، دعوت حق را اجابت نمودند و به لقای الهی پیوستند.
پیکر پاک آن عالم ربانی، عصرگاه جمعه، هشتم خردادماه، با حضور باشکوه علما، روحانیون و اقشار گوناگون مردم ار مسجد امام حسن عسکری(ع)به سمت حرم کریمه اهلبیت(ع)، حضرت فاطمه معصومه(س) تشییع و پس از اقامه نماز میت توسط مرجع عالیقدر، آیتالله العظمی سبحانی در مقبره شماره ۳۰ جوار مزار شهید مفتح(ره) آرام گرفت.
در پی رحلت این استاد فرزانه، اساتید عالیقدر و بزرگان حوزه علمیه با انتشار پیامهای تسلیت، مراتب تألم خویش را ابراز داشتند؛ در ادامه، متن برخی از این پیامها درج میگردد.
آیتالله حسینی بوشهریرئیس جامعه مدرسین حوزه علمیه قم
بسم الله الرحمن الرحیم/ انّا لله وانّا الیه راجعون
درگذشت عالم متعهد و روحانی جلیلالقدر حضرت آیتالله حاج شیخ عباس ظهیری(ره) موجب تألم و تأثر گردید. این استاد سطوح عالی و درس خارج حوزه علمیه علاوه بر تدریس، در زمینه تحقیق و تألیف و تبیین احکام شرعی نیز فعالیتهای مفید و مؤثری داشت که امروز مورد رجوع و استفاده بسیاری از طلاب و فضلای علوم اسلامی است.
از خداوند متعال برای آن دانشمند پرتلاش، رحمت و مغفرت و برای بازماندگان، وابستگان و شاگردان ایشان، صبر و اجر مسئلت دارم.
آیتالله اعرافی، مدیر حوزههای علمیهبسم الله الرحمن الرحیم/ انّا لله وانّا الیه راجعون
درگذشت روحانی ارجمند و استاد گرامی حضرت حجتالاسلام والمسلمین حاج شیخ عباس ظهیری(رض) پس از سالها تعلیم و تربیت شاگردان مکتب جعفری و تألیف آثار ارزشمند موجب تأسف گردید.
اینجانب فقدان آن عالم با اخلاص را به خانواده محترم، شاگردان و ارادتمندان تسلیت عرض نموده و از درگاه خداوند منان برای ایشان علو درجات و حشر با اولیای الهی و برای بازماندگان، آرامش قلبی همراه با اجر فراوان و پایدار خواستارم.
آیتالله محسن فقیهیعضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم
بسم الله الرحمن الرحیم/ انّا لله وانّا الیه راجعون
ارتحال دانشمند پرتلاش، استاد برجسته حوزه علمیه قم، مرحوم آیتالله آقای حاج شیخ عباس ظهیری (طاب ثراه)، موجب تألم و تأثر گردید.
آن فقیدِ سعید، از چهرههای درخشان و خدوم حوزه بود که در کنار اشتغال مستمر به تدریس و تربیت شاگردان فاضل، در ساحتهای پژوهش، تألیف و تبیین دقیق احکام شرعی، کارنامهای درخشان از خود برجای نهاد و عمری را با اخلاص در مسیر پاسداری از کیان مکتب اهلبیت(ع) سپری کرد و با زیستِ عالمانه و منشِ متواضعانه، بهعنوان اسوهای از تعهد و تلاش دائم، برای طلاب و فضلا شناخته شد.
اینجانب فقدان این استاد فرزانه را به حوزههای علمیه، شاگردان و دوستان آن فقید سعید بهویژه بیت شریف ایشان، تسلیت عرض نموده، از خداوند متعال برای آنمرحوم، علوّ درجات و حشر با اولیای الهی و برای بازماندگان معزّز، صبر جمیل و اجر جزیل مسئلت مینمایم.
۱۳ ذی الحجة ۱۴۴۷
حجتالاسلام والمسلمین نوابنماینده ولیفقیه در امور حج و زیارت
بسم الله الرحمن الرحیم
«اذا مات المومن الفقیه ثلم فی الاسلام ثلمه لایسدها شیء»
خبر غمبار ارتحال عالم عامل و خادم صادق ضیوفالرحمن و عضو تأثیرگذار مذاکرات فقهی بعثه مقام رهبری، حضرت آیتالله حاج شیخ عباس ظهیری(قد) را درایام حج و سرزمین منا دریافت کردیم و اندوهی بر غم کسالت ایشان در مراسم حج سال جاری افزود و موجب تأثر گردید.
حوزه علیمه قم، استادی مبرز و حوزه نمایندگی ولیفقیه در امور حج و زیارت، همکاری سختکوش و استان اصفهان چهرهای ماندگار را از دست داد.
[در مدت] قریب به چهلسال آشنایی با ایشان، جز تلاش علمی و تقوای عملی، انجام وظیفه دینی و تواضع و فروتنی و حمایت از رهبری و ارزشهای انقلابی و صداقت و صمیمیت ندیدیم و بهحق، مصداق حدیث شریف « المؤمن بشره فی وجهه وحزنه فی قلبه» بود و همنشینی با ایشان بر دانش میافزود و غم از دل میزدود.
این ضایعه را به محضر رهبر معظم انقلاب اسلامی، حوزههای علمیه، شاگردان و اساتید محترم، خانواده محترم و فرزندان دلسوخته و اخوان محترمشان تسلیت عرض میکنم و برایشان از درگاه الهی صبر جمیل و اجر جزیل طلب میکنیم و برای آن عزیز سفرکرده حشر با اولیا و بهرهمندی از شفاعت حضرت رسول(ص) و اهلبیت ایشان را خواستاریم.
عاش بخدمه الدین سعیداً ومات متمنیا بشفاعه المعصومین سعیداً
حجتالاسلام والمسلمین سیدجلال رضویمهررئیس مجمع نمایندگان طلاب و فضلای حوزه علمیه قم
انّا لله وانّا الیه راجعون
ارتحال عالم ربانی واستاد معظم دروس خارج وسطوح عالی حوزه علمیه قم مرحوم مغفور جناب آیتالله شیخ عباس ظهیری(ره) را به همه وابستگان نسبی و سببی و دوستان و شاگردان معظمله تسلیت و تعزیت عرض مینمایم.
این استاد متخلق و عالم منزه در تدریس و تبلیغ و تألیف و پژهش کوشا و از جمله افراد فعال در پاسخگویی به مسائل شرعی در دفتر امام و رهبر شهید(رض) بود.
روحش شاد و یادش جاودان باد
ولادت و تحصیلات
آیتالله عباس ظهیری فرزند احمد، در سال ۱۳۳۹ هجری شمسی در روستای فارفان از توابع استان اصفهان به دنیا آمد.۱ پس از سپریکردن درسهای کلاسیک، در سال ۱۳۵۳ شمسی وارد حوزه علمیه اصفهان شد و در مدرسه ذوالفقار به تحصیل مشغول شد و پس از تحصیلات سطح، در سال ۱۳۶۱ درس خارج را شروع کرد و از محضر اساتید بزرگی بهره برد. اساتید او در فقه و اصول عبارت بودند از آیات عظام: جواد تبریزی و محمدتقی بهجت(قد) و حسین وحید خراسانی.
دروس فلسفه و تفسیر را در محضر اساتیدی چون آیات: عبدالله جوادی آملی، یحیی انصاری شیرازی(ره) و حسن حسنزاده آملی(ره) فراگرفت.
فعالیتها
آیتالله ظهیری(ره) در حین تحصیل، به تدریس فقه، اصول و تفسیر در مراکز مختلف مشغول شد و در همین زمان به تألیف نیز روی آورد. او بهعنوان استاد درس خارج حوزه علمیه فعالیت داشت و سالها به تربیت شاگردان پرداخت.
همچنین بهعنوان عضو دفتر مقام معظم رهبری شهید و عضو کمیته فقهی مرکز موضوعشناسی احکام فقهی خدمت میکرد.
ویژگیهای علمی و اخلاقی
این استاد فرهیخته از جمله شخصیتهای برجسته و خوشفکر حوزه علمیه بود که در جلسات درس خارج حضرات آیات: میرزاجواد تبریزی(قد) و حسین وحید خراسانی، بهعنوان فردی نقاد و صاحبنظر شناخته میشد و حقیقتاً از افتخارات استان اصفهان بهشمار میرفت.
آثار علمی
از این استاد حوزه علمیه آثار متعددی بر جای مانده است که برخی از مهمترین آنها عبارتند از:
• معتمد تحریرالوسیلة للإمام الخمینی، المسائل المستحدثه(3 جلد)؛
• کتاب الحج(8 جلد)؛
• کتاب المضاربه (2 جلد)؛
• درسنامه فقه و مناسک آموزش تکمیلی؛
• المعتبر فی شرح المختصر: شرح فارسی مبسوط مختصر المعانی تفتازانی؛
• تجزیه و ترکیب و بلاغت قرآن در 4 جلد (سورههای جمعه، منافقون و تغابن، نباء، نازعات عبس و تکویر به ضمیمه قصیده میمیه فرزدق، انفطار، مطففین، انشقاق، بروج، طارق، اعلی، غاشیه، فجر، بلد و ... .)؛
• کتاب دوسالانه عربی دوم راهنمایی شامل: جدول فراوانی سؤالها و بودجهبندی امتحانها، نکتههای آموزشی، سؤالهای پرتکرار امتحانی مترجمین: لیلا ایزدی، عباس ظهیری، نعمتالله بوالحسنی؛
• مناسک آسان: تبیین مناسک حج با شیواترین شیوه؛
• آزمودهها: اقتراح پیرامون اسرار و معارف حج؛
• آسانترین شیوه محاسبه خمس - مطابق با فتاوای آیات عظام امام خمینی، اراکی، بهجت، تبریزی، خویی و دیگران(قد)؛
• چلچراغ هدایت: چهل موضوع در آینه احادیث اهلبیت(ع) در زمینه سفر زیارتی بیتالله الحرام، حرم نبوی و بقیعالغرقد؛
• کتاب نگاهی بر زندگانی حضرت فاطمه زهرا(س)؛
• کتاب احادیث امر به معروف و نهی از منکر؛
• کتاب موضوعشناسی، دانشی نو مبانی نظری؛
• درآمدی بر دانش موضوعشناسی؛
• کتاب آشنایی با مدل تعالی سازمانیEFQM، مترجمین: فائزه کریمبخش (مترجم)، الهام مسلمی(مترجم)، الهام آفریده ثانی (مترجم)، ایده صادقی (مترجم)، عباس ظهیری(مترجم)، محمد صالحینژاد(مترجم)، شاهین جهانگیری (مترجم)، امیر صادقی.
رحلت
استاد حاج شیخ عباس ظهیری (ره)، پس از سپری کردن دوران بیماری، صبح روز پنجشنبه، ۷ خرداد ۱۴۰۵، دعوت حق را اجابت نمودند و به لقای الهی پیوستند.
پیکر پاک آن عالم ربانی، عصرگاه جمعه، هشتم خردادماه، با حضور باشکوه علما، روحانیون و اقشار گوناگون مردم ار مسجد امام حسن عسکری(ع)به سمت حرم کریمه اهلبیت(ع)، حضرت فاطمه معصومه(س) تشییع و پس از اقامه نماز میت توسط مرجع عالیقدر، آیتالله العظمی سبحانی در مقبره شماره ۳۰ جوار مزار شهید مفتح(ره) آرام گرفت.
در پی رحلت این استاد فرزانه، اساتید عالیقدر و بزرگان حوزه علمیه با انتشار پیامهای تسلیت، مراتب تألم خویش را ابراز داشتند؛ در ادامه، متن برخی از این پیامها درج میگردد.
آیتالله حسینی بوشهریرئیس جامعه مدرسین حوزه علمیه قم
بسم الله الرحمن الرحیم/ انّا لله وانّا الیه راجعون
درگذشت عالم متعهد و روحانی جلیلالقدر حضرت آیتالله حاج شیخ عباس ظهیری(ره) موجب تألم و تأثر گردید. این استاد سطوح عالی و درس خارج حوزه علمیه علاوه بر تدریس، در زمینه تحقیق و تألیف و تبیین احکام شرعی نیز فعالیتهای مفید و مؤثری داشت که امروز مورد رجوع و استفاده بسیاری از طلاب و فضلای علوم اسلامی است.
از خداوند متعال برای آن دانشمند پرتلاش، رحمت و مغفرت و برای بازماندگان، وابستگان و شاگردان ایشان، صبر و اجر مسئلت دارم.
آیتالله اعرافی، مدیر حوزههای علمیهبسم الله الرحمن الرحیم/ انّا لله وانّا الیه راجعون
درگذشت روحانی ارجمند و استاد گرامی حضرت حجتالاسلام والمسلمین حاج شیخ عباس ظهیری(رض) پس از سالها تعلیم و تربیت شاگردان مکتب جعفری و تألیف آثار ارزشمند موجب تأسف گردید.
اینجانب فقدان آن عالم با اخلاص را به خانواده محترم، شاگردان و ارادتمندان تسلیت عرض نموده و از درگاه خداوند منان برای ایشان علو درجات و حشر با اولیای الهی و برای بازماندگان، آرامش قلبی همراه با اجر فراوان و پایدار خواستارم.
آیتالله محسن فقیهیعضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم
بسم الله الرحمن الرحیم/ انّا لله وانّا الیه راجعون
ارتحال دانشمند پرتلاش، استاد برجسته حوزه علمیه قم، مرحوم آیتالله آقای حاج شیخ عباس ظهیری (طاب ثراه)، موجب تألم و تأثر گردید.
آن فقیدِ سعید، از چهرههای درخشان و خدوم حوزه بود که در کنار اشتغال مستمر به تدریس و تربیت شاگردان فاضل، در ساحتهای پژوهش، تألیف و تبیین دقیق احکام شرعی، کارنامهای درخشان از خود برجای نهاد و عمری را با اخلاص در مسیر پاسداری از کیان مکتب اهلبیت(ع) سپری کرد و با زیستِ عالمانه و منشِ متواضعانه، بهعنوان اسوهای از تعهد و تلاش دائم، برای طلاب و فضلا شناخته شد.
اینجانب فقدان این استاد فرزانه را به حوزههای علمیه، شاگردان و دوستان آن فقید سعید بهویژه بیت شریف ایشان، تسلیت عرض نموده، از خداوند متعال برای آنمرحوم، علوّ درجات و حشر با اولیای الهی و برای بازماندگان معزّز، صبر جمیل و اجر جزیل مسئلت مینمایم.
۱۳ ذی الحجة ۱۴۴۷
حجتالاسلام والمسلمین نوابنماینده ولیفقیه در امور حج و زیارت
بسم الله الرحمن الرحیم
«اذا مات المومن الفقیه ثلم فی الاسلام ثلمه لایسدها شیء»
خبر غمبار ارتحال عالم عامل و خادم صادق ضیوفالرحمن و عضو تأثیرگذار مذاکرات فقهی بعثه مقام رهبری، حضرت آیتالله حاج شیخ عباس ظهیری(قد) را درایام حج و سرزمین منا دریافت کردیم و اندوهی بر غم کسالت ایشان در مراسم حج سال جاری افزود و موجب تأثر گردید.
حوزه علیمه قم، استادی مبرز و حوزه نمایندگی ولیفقیه در امور حج و زیارت، همکاری سختکوش و استان اصفهان چهرهای ماندگار را از دست داد.
[در مدت] قریب به چهلسال آشنایی با ایشان، جز تلاش علمی و تقوای عملی، انجام وظیفه دینی و تواضع و فروتنی و حمایت از رهبری و ارزشهای انقلابی و صداقت و صمیمیت ندیدیم و بهحق، مصداق حدیث شریف « المؤمن بشره فی وجهه وحزنه فی قلبه» بود و همنشینی با ایشان بر دانش میافزود و غم از دل میزدود.
این ضایعه را به محضر رهبر معظم انقلاب اسلامی، حوزههای علمیه، شاگردان و اساتید محترم، خانواده محترم و فرزندان دلسوخته و اخوان محترمشان تسلیت عرض میکنم و برایشان از درگاه الهی صبر جمیل و اجر جزیل طلب میکنیم و برای آن عزیز سفرکرده حشر با اولیا و بهرهمندی از شفاعت حضرت رسول(ص) و اهلبیت ایشان را خواستاریم.
عاش بخدمه الدین سعیداً ومات متمنیا بشفاعه المعصومین سعیداً
حجتالاسلام والمسلمین سیدجلال رضویمهررئیس مجمع نمایندگان طلاب و فضلای حوزه علمیه قم
انّا لله وانّا الیه راجعون
ارتحال عالم ربانی واستاد معظم دروس خارج وسطوح عالی حوزه علمیه قم مرحوم مغفور جناب آیتالله شیخ عباس ظهیری(ره) را به همه وابستگان نسبی و سببی و دوستان و شاگردان معظمله تسلیت و تعزیت عرض مینمایم.
این استاد متخلق و عالم منزه در تدریس و تبلیغ و تألیف و پژهش کوشا و از جمله افراد فعال در پاسخگویی به مسائل شرعی در دفتر امام و رهبر شهید(رض) بود.
روحش شاد و یادش جاودان باد