پنجاه حلقه درس خارج فقه و اصول در حوزه علميه اصفهان
معاون پژوهشى حوزه علميه اصفهان، در گفتوگو با مركز خبر حوزه، فعاليتها و برنامههاى اين معاونت را تشريح كرد. حجةالاسلاموالمسلمين خطاط گفت: 30 استاد، متصدى تدريس دروس عالى حوزه هستند و هر سال 50 حلقه درس خارج فقه و اصول در حوزه علميه اصفهان برگزار مىگردد. وى به چهار حلقه درس خارج تفسير اشاره كرد و گفت: از سوى دفتر فضلا، تمامى كلاسهاى درس خارج، داراى ليست حضور و غياب مىباشند، تا بر اساس آن، فضلا نيز مورد ارزيابى قرار گيرند. معاون پژوهشى حوزه علميه اصفهان، سال 87 را زمان شروع فعاليتهاى اين معاونت عنوان كرد و گفت: در حوزه علميه اصفهان، واحدى كه مسايل تحقيقاتى و نيازهاى پژوهشى را پيگيرى كند، وجود نداشت؛ لذا تصميم به راهاندازى معاونت پژوهش گرفته شد. وى با بيان اينكه ساختار و شرح وظايف اين معاونت، توسط شوراى معاونان مركز مديريت به تصويب رسيده است، اظهار داشت: سه واحد و دو دفتر، زيرمجموعه اين معاونت است كه هر كدام از اين بخشها، وظايف خاصى دارند.
حجةالاسلاموالمسلمين خطاط، واحد امور محققان و پژوهشگران را پشتيبانى كننده محققان و پژوهشگران دانست و گفت: در واحد تحقيقات و فنآورى، گروههاى ثابت تحقيقاتى در هر رشتهاى، جداگانه به تحقيق مىپردازند و تاكنون هشت گروه در رشتههاى تفسير،كلام، تاريخ، ادبيات و ... تشكيل شده است. وى افزود: در اين گروههاى تخصصى، زبدهترين افراد دور هم جمع شده و طبق شرح وظايف، به آسيبشناسى رشتهها، كمبودها و ارائه راهكار مىپردازند. حجةالاسلام والمسلمين خطاط، با بيان اينكه انتشار نشريه تخصصى براى اين گروهها در دستور كار است، اظهار داشت: طراحى و برگزارى دورههاى مختلف در راستاى گروههاى تخصصى صورت گرفته، كه نمونه آن، برگزارى دوره عاشوراپژوهى توسط گروه تاريخ براى مبلغان در سال گذشته بود. وى گفت: تشكيل گروههاى تخصصى، يك ضرورت براى حوزه است و با كارگروههاى تخصصى، متفاوت است و در حقيقت اين گروهها، اتاق فكر حوزه علميه اصفهان به حساب مىآيند. معاون پژوهش حوزه علميه اصفهان، به واحد تحقيقات علمى طلاب اشاره كرد و گفت: تعريف مشخصى از طلبه در حوزه علميه اصفهان ارائه شد، كه براساس آن به افرادى كه از پايه اول تا دهم، مشغول به تحصيل باشند، طلبه گفته شود؛ لذا اين واحد، آييننامههايى را تدوين كرد و بعضى از آنها نيز مصوب شد. وى افزود: يكى از مصوبات اين واحد، ارائه تحقيقات از سوى طلاب در چهار مقطع پايههاى سوم، ششم، هشتم و دهم است؛ يعنى طلبه پايه سوم براى ارتقا بايد يك تحقيق با موضوع خاص ارائه دهد. حجةالاسلام والمسلمين خطاط، با بيان اينكه نوع تحقيقات براساس مقطع تحصيلى طلبه مىباشد، اظهار داشت: سال گذشته، محدوديتى در موضوع تحقيق نبود؛ لذا طلبه پس از تصويب موضوع توسط استاد مشاور، تحقيق را انجام مىداد. امسال موضوعات كاربردى مورد نياز ادارات و نهادها را درخواست كردهايم، تا بتوانيم با ارائه به طلاب، تحقيقات كاربردى انجام دهيم. وى گفت: استفاده از استاد راهنما در پايه هاى 6، 8 و 10 الزامى است، زيرا چنانچه بخواهيم پژوهش واقعى را وارد حوزه كنيم، بدون استفاده از اساتيد به نتيجه نمىرسد. حجةالاسلام والمسلمين خطاط افزود: با انتخاب استاد راهنما، اساتيد را غيرمستقيم درگير پژوهش مىكنيم؛ بدين ترتيب هر استادى احساس مىكند كه بايد يك دوره روش تحقيق را بگذراند. وى ادامه داد: در جلسهاى با واحد اساتيد حوزه علميه اصفهان، طرحهاى بسيارى ارائه شد و مقرر گرديد، اساتيد در يك فرآيند پنجساله، دوره روش تحقيق بگذرانند و يك مقاله نيز ارائه دهند.
حجةالاسلام والمسلمين خطاط، به انجام تحقيقات توسط طلاب پايه سه و شش اشاره كرد و گفت: مدارس علميه، متولى تحقيق طلاب پايه 3 شدند و از مجموع 333 نفر، 218 تحقيق ارائه شد و همچنين از تعداد 180 نفر طلاب پايه ششم، 88 تحقيق ارائه گرديد، كه همه اين تحقيقات، مورد ارزيابى قرار گرفت و از برترينها تجليل به عمل آمد. وى ادامه داد: انتظار مىرود در سال تحصيلى جديد، 500 مقاله از سوى طلاب پايه 3، 6 و 8 تدوين شود. معاون پژوهش حوزه علميه اصفهان گفت: مقالات با ارزيابى خوب به بالا، به سايتى متعلق به اداره اوقاف ارائه شد و براى هر مقاله، وجهى نيز دريافت و به طلاب اهدا گرديد. وى با بيان اينكه، برترين مقالات به جشنواره علامه حلى در قم ارسال مىگردد، اظهار داشت: به واسطه اين تعداد مقاله، پيشنهاد كرديم، جشنواره علامه حلى امسال در اصفهان برگزار شود، اما معاونت پژوهش حوزه علميه قم، هنوز تصميمى در اين خصوص اتخاذ نكرده و اميدواريم در سالهاى آينده اين جشنواره در اصفهان برگزار شود. وى افزود: اگر امسال اين جشنواره در اصفهان برگزار مىگرديد، تحول و خودباورى در طلاب ايجاد مىشد. حجةالاسلام والمسلمين خطاط، به برنامه آموزش مباحث پژوهشى در طول 10 سال تحصيلى طلاب اشاره كرد و گفت: سير آموزش و پژوهش در برنامهاى كه از سوى حوزه علميه قم ارائه شده، بسيار حجيم است و امكان واردشدن در اين نظام متراكم وجود ندارد. اين برنامه در اصفهان بسيار كمتر شد و 30 ساعت آموزش در سال كافى دانسته شد. وى افزود: چگونگى روش مطالعه در سال اول، خلاصهنويسى و فيشبردارى در سال دوم، آيين و اخلاق نگارش در سال سوم، آشنايى با رايانه در سال چهارم، آشنايى با نرمافزارهاى پژوهشى در سال پنجم و روش تحقيق در سال ششم، موضوعاتى است كه به تفكيك براى هر پايه مشخص شده است. معاون پژوهشى حوزه علميه اصفهان اضافه كرد: روند آموزش و پژوهش را به گونهاى ترسيم كردهايم كه طلبه در پايه 8 بتواند يك پاياننامه بنويسد. حجةالاسلام والمسلمين خطاط، فعالكردن هستههاى پژوهشى و علمى مدارس را از برنامههاى اين معاونت عنوان كرد و گفت: مطالب و مقالات اين هستههاى پژوهشى و علمى در نشريه مختص مدارس، درج خواهد شد. وى به فعاليت مركز تحقيقات حوزه علميه اصفهان اشاره كرد و گفت: اين مركز تحت نظر معاونت پژوهش، نيازهاى پژوهشى حوزه را رصد و انجام مىدهد و به عنوان پل ارتباطى بين طلاب و نهادها و مراكز نيازمند پژوهش در موضوع خاص عمل مىكند. اين استاد ادامه داد: به عنوان نمونه، براى برگزارى كنگره وقف، مقالهاى از حوزه ارائه نشده بود، كه سريعاً مركز طى فراخوانى از طلاب و روحانيون، مقالات خوبى تهيه و ارسال شد. حجةالاسلام والمسلمين خطاط، همچنين به جمعآورى اطلاعات مدارس به لحاظ امكانات اشاره كرد و گفت: تمام اطلاعات و امكانات مدارس جمعآورى شده و قرار است در آينده در حد مطلوبى تجهيز شوند. معاون پژوهشى حوزه علميه اصفهان، با تشريح فعاليتهاى دفتر امور فضلا، اظهار داشت: بر اساس مصوبات شوراى معاونين، پرونده طلبه پس از اتمام پايه 10 و ورود به درس خارج، از معاونت آموزش به معاونت پژوهش منتقل مىشود. وى افزود: براى طلابى كه سال نخست درس خارج را آغاز كردهاند، يك دوره سه روزه آشنايى با درس خارج در اوايل سال تحصيلى برگزار مىگردد، تا طلاب با فضا و چگونگى تحصيل در درس خارج آشنا شوند. حجةالاسلام والمسلمين خطاط ادامه داد: در سال گذشته، 250 نفر و امسال 230 نفر از طلاب در اين دوره شركت نمودند كه پس از گذشت چهار ماه، در دوره تقريرنويسى شركت مىكنند. وى با بيان اينكه براى اساتيد درس خارج، معيارهايى پيشنهاد شده است، اظهار داشت: تدريس درس خارج، اجازه اجتهاد، سابقه تدريس سطح عالى و ارائه اثر علمى، از معيارهاى پيشنهادى انتخاب اساتيد درس خارج است.
حجةالاسلاموالمسلمين خطاط، با بيان اينكه علاوه بر معاونت پژوهش، سه مركز پژوهشى حوزوى ديگر در اصفهان فعاليت دارند، اظهار داشت: مركز رايانه، پژوهشكده مدرسه علميه اباصالح و پژوهشكده مدرسه صدر خواجو، هر كدام به طور مجزا زير نظر مركز مديريت حوزه علميه اصفهان در امر پژوهش فعاليت دارند. وى در بخش ديگرى از اين گفتوگو، با بيان اينكه در گذشته، آيين نگارش و فنون پژوهش در حوزه توسط بزرگان رعايت مىشد، اظهار داشت: نمىبايست در طراحى و ترسيم ساختار حوزه، پس از انقلاب عجله مىشد. در حوزه، كسب مهارت بايد مهم باشد و كسب مهارت، زمانبردار نيست. وى افزود: اين باور ايجاد شده كه مجموعه محفوظات، راهگشاى آنچه كه ما مىخواهيم، نيست و توليد علم با محفوظات به دست نمىآيد.
حجةالاسلاموالمسلمين خطاط، واحد امور محققان و پژوهشگران را پشتيبانى كننده محققان و پژوهشگران دانست و گفت: در واحد تحقيقات و فنآورى، گروههاى ثابت تحقيقاتى در هر رشتهاى، جداگانه به تحقيق مىپردازند و تاكنون هشت گروه در رشتههاى تفسير،كلام، تاريخ، ادبيات و ... تشكيل شده است. وى افزود: در اين گروههاى تخصصى، زبدهترين افراد دور هم جمع شده و طبق شرح وظايف، به آسيبشناسى رشتهها، كمبودها و ارائه راهكار مىپردازند. حجةالاسلام والمسلمين خطاط، با بيان اينكه انتشار نشريه تخصصى براى اين گروهها در دستور كار است، اظهار داشت: طراحى و برگزارى دورههاى مختلف در راستاى گروههاى تخصصى صورت گرفته، كه نمونه آن، برگزارى دوره عاشوراپژوهى توسط گروه تاريخ براى مبلغان در سال گذشته بود. وى گفت: تشكيل گروههاى تخصصى، يك ضرورت براى حوزه است و با كارگروههاى تخصصى، متفاوت است و در حقيقت اين گروهها، اتاق فكر حوزه علميه اصفهان به حساب مىآيند. معاون پژوهش حوزه علميه اصفهان، به واحد تحقيقات علمى طلاب اشاره كرد و گفت: تعريف مشخصى از طلبه در حوزه علميه اصفهان ارائه شد، كه براساس آن به افرادى كه از پايه اول تا دهم، مشغول به تحصيل باشند، طلبه گفته شود؛ لذا اين واحد، آييننامههايى را تدوين كرد و بعضى از آنها نيز مصوب شد. وى افزود: يكى از مصوبات اين واحد، ارائه تحقيقات از سوى طلاب در چهار مقطع پايههاى سوم، ششم، هشتم و دهم است؛ يعنى طلبه پايه سوم براى ارتقا بايد يك تحقيق با موضوع خاص ارائه دهد. حجةالاسلام والمسلمين خطاط، با بيان اينكه نوع تحقيقات براساس مقطع تحصيلى طلبه مىباشد، اظهار داشت: سال گذشته، محدوديتى در موضوع تحقيق نبود؛ لذا طلبه پس از تصويب موضوع توسط استاد مشاور، تحقيق را انجام مىداد. امسال موضوعات كاربردى مورد نياز ادارات و نهادها را درخواست كردهايم، تا بتوانيم با ارائه به طلاب، تحقيقات كاربردى انجام دهيم. وى گفت: استفاده از استاد راهنما در پايه هاى 6، 8 و 10 الزامى است، زيرا چنانچه بخواهيم پژوهش واقعى را وارد حوزه كنيم، بدون استفاده از اساتيد به نتيجه نمىرسد. حجةالاسلام والمسلمين خطاط افزود: با انتخاب استاد راهنما، اساتيد را غيرمستقيم درگير پژوهش مىكنيم؛ بدين ترتيب هر استادى احساس مىكند كه بايد يك دوره روش تحقيق را بگذراند. وى ادامه داد: در جلسهاى با واحد اساتيد حوزه علميه اصفهان، طرحهاى بسيارى ارائه شد و مقرر گرديد، اساتيد در يك فرآيند پنجساله، دوره روش تحقيق بگذرانند و يك مقاله نيز ارائه دهند.
حجةالاسلام والمسلمين خطاط، به انجام تحقيقات توسط طلاب پايه سه و شش اشاره كرد و گفت: مدارس علميه، متولى تحقيق طلاب پايه 3 شدند و از مجموع 333 نفر، 218 تحقيق ارائه شد و همچنين از تعداد 180 نفر طلاب پايه ششم، 88 تحقيق ارائه گرديد، كه همه اين تحقيقات، مورد ارزيابى قرار گرفت و از برترينها تجليل به عمل آمد. وى ادامه داد: انتظار مىرود در سال تحصيلى جديد، 500 مقاله از سوى طلاب پايه 3، 6 و 8 تدوين شود. معاون پژوهش حوزه علميه اصفهان گفت: مقالات با ارزيابى خوب به بالا، به سايتى متعلق به اداره اوقاف ارائه شد و براى هر مقاله، وجهى نيز دريافت و به طلاب اهدا گرديد. وى با بيان اينكه، برترين مقالات به جشنواره علامه حلى در قم ارسال مىگردد، اظهار داشت: به واسطه اين تعداد مقاله، پيشنهاد كرديم، جشنواره علامه حلى امسال در اصفهان برگزار شود، اما معاونت پژوهش حوزه علميه قم، هنوز تصميمى در اين خصوص اتخاذ نكرده و اميدواريم در سالهاى آينده اين جشنواره در اصفهان برگزار شود. وى افزود: اگر امسال اين جشنواره در اصفهان برگزار مىگرديد، تحول و خودباورى در طلاب ايجاد مىشد. حجةالاسلام والمسلمين خطاط، به برنامه آموزش مباحث پژوهشى در طول 10 سال تحصيلى طلاب اشاره كرد و گفت: سير آموزش و پژوهش در برنامهاى كه از سوى حوزه علميه قم ارائه شده، بسيار حجيم است و امكان واردشدن در اين نظام متراكم وجود ندارد. اين برنامه در اصفهان بسيار كمتر شد و 30 ساعت آموزش در سال كافى دانسته شد. وى افزود: چگونگى روش مطالعه در سال اول، خلاصهنويسى و فيشبردارى در سال دوم، آيين و اخلاق نگارش در سال سوم، آشنايى با رايانه در سال چهارم، آشنايى با نرمافزارهاى پژوهشى در سال پنجم و روش تحقيق در سال ششم، موضوعاتى است كه به تفكيك براى هر پايه مشخص شده است. معاون پژوهشى حوزه علميه اصفهان اضافه كرد: روند آموزش و پژوهش را به گونهاى ترسيم كردهايم كه طلبه در پايه 8 بتواند يك پاياننامه بنويسد. حجةالاسلام والمسلمين خطاط، فعالكردن هستههاى پژوهشى و علمى مدارس را از برنامههاى اين معاونت عنوان كرد و گفت: مطالب و مقالات اين هستههاى پژوهشى و علمى در نشريه مختص مدارس، درج خواهد شد. وى به فعاليت مركز تحقيقات حوزه علميه اصفهان اشاره كرد و گفت: اين مركز تحت نظر معاونت پژوهش، نيازهاى پژوهشى حوزه را رصد و انجام مىدهد و به عنوان پل ارتباطى بين طلاب و نهادها و مراكز نيازمند پژوهش در موضوع خاص عمل مىكند. اين استاد ادامه داد: به عنوان نمونه، براى برگزارى كنگره وقف، مقالهاى از حوزه ارائه نشده بود، كه سريعاً مركز طى فراخوانى از طلاب و روحانيون، مقالات خوبى تهيه و ارسال شد. حجةالاسلام والمسلمين خطاط، همچنين به جمعآورى اطلاعات مدارس به لحاظ امكانات اشاره كرد و گفت: تمام اطلاعات و امكانات مدارس جمعآورى شده و قرار است در آينده در حد مطلوبى تجهيز شوند. معاون پژوهشى حوزه علميه اصفهان، با تشريح فعاليتهاى دفتر امور فضلا، اظهار داشت: بر اساس مصوبات شوراى معاونين، پرونده طلبه پس از اتمام پايه 10 و ورود به درس خارج، از معاونت آموزش به معاونت پژوهش منتقل مىشود. وى افزود: براى طلابى كه سال نخست درس خارج را آغاز كردهاند، يك دوره سه روزه آشنايى با درس خارج در اوايل سال تحصيلى برگزار مىگردد، تا طلاب با فضا و چگونگى تحصيل در درس خارج آشنا شوند. حجةالاسلام والمسلمين خطاط ادامه داد: در سال گذشته، 250 نفر و امسال 230 نفر از طلاب در اين دوره شركت نمودند كه پس از گذشت چهار ماه، در دوره تقريرنويسى شركت مىكنند. وى با بيان اينكه براى اساتيد درس خارج، معيارهايى پيشنهاد شده است، اظهار داشت: تدريس درس خارج، اجازه اجتهاد، سابقه تدريس سطح عالى و ارائه اثر علمى، از معيارهاى پيشنهادى انتخاب اساتيد درس خارج است.
حجةالاسلاموالمسلمين خطاط، با بيان اينكه علاوه بر معاونت پژوهش، سه مركز پژوهشى حوزوى ديگر در اصفهان فعاليت دارند، اظهار داشت: مركز رايانه، پژوهشكده مدرسه علميه اباصالح و پژوهشكده مدرسه صدر خواجو، هر كدام به طور مجزا زير نظر مركز مديريت حوزه علميه اصفهان در امر پژوهش فعاليت دارند. وى در بخش ديگرى از اين گفتوگو، با بيان اينكه در گذشته، آيين نگارش و فنون پژوهش در حوزه توسط بزرگان رعايت مىشد، اظهار داشت: نمىبايست در طراحى و ترسيم ساختار حوزه، پس از انقلاب عجله مىشد. در حوزه، كسب مهارت بايد مهم باشد و كسب مهارت، زمانبردار نيست. وى افزود: اين باور ايجاد شده كه مجموعه محفوظات، راهگشاى آنچه كه ما مىخواهيم، نيست و توليد علم با محفوظات به دست نمىآيد.