آیتالله اعرافی در مراسم آغاز سال تحصیلی حوزههای علمیه تبیین کرد
۱0 نکته راهبردی برای سال تحصیلی جدید حوزههای علمیه
مدیر حوزههای علمیه کشور گفت: حوزههای علمیه باید با شناخت دقیق شرایط زمان، نیازهای جامعه و تحولات جهان، رسالت تاریخی خود را بهدرستی انجام دهند و در مسیر تبیین معارف دینی و گسترش پیام اسلام گام بردارند.
به گزارش خبرگزاری حوزه، آیتالله علیرضا اعرافی پیش از ظهر شنبه 14 شهریور در مراسم افتتاحیه سال تحصیلی 1405-1406 حوزههای علمیه که در مدرسه مبارکه فیضیه قم برگزار شد، با اشاره به آیه شریفه «قُلْ هَذِهِ سَبِیلِی أَدْعُو إِلَی اللَّهِ عَلَی بَصِیرَةٍ أَنَا وَمَنِ اتَّبَعَنِی وَسُبْحَانَ اللَّهِ وَمَا أَنَا مِنَ الْمُشْرِکِینَ» اظهار کرد: این آیه شریفه سه نکته کلیدی را بیان میکند که در حقیقت، هویت حوزههای علمیه و طلاب علوم دینی بر پایه آن شکل گرفته است.
دعوت به سوی خدا؛ رکن اصلی رسالت حوزه
راه پیامبر اکرم(ص) این بود که جامعه و بشریت را به سوی خداوند دعوت کند و این، رکن اصلی رسالت و فعالیت حوزههای علمیه نیز به شمار میرود.
در آغاز سال تحصیلی، همه ما باید با خدای متعال عهد و پیمان ببندیم که این راه را ادامه دهیم؛ راهی که مقصد آن «الیالله» و حرکت به سوی قله و کانون قدرت لایزال الهی است.دعوت به سوی خداوند یعنی همه حرکتها، فعالیتها و جهتگیریهای انسان بر مدار توحید و در مسیر اراده الهی تنظیم شود.
بصیرت و آگاهی دینی؛ شرط حرکت در مسیر الهی
این دعوت باید همراه با آگاهی، شناخت و بصیرت در دین باشد. در کلمات مفسران، «بصیرت» به فقاهت، شناخت عمیق و آگاهی نسبت به زوایای مختلف دین تفسیر شده است؛ بنابراین حوزه باید نسبت به دین، راه و شیوههای تحقق و پیادهسازی آن در جامعه، بصیرت و شناخت عمیق پیدا کند.
این مسیر در وجود امیرالمؤمنین(ع) و ائمه اطهار(ع) امتداد پیدا کرده است و در ادامه، روحانیت، مرجعیت و ولایت فقیه این راه دشوار را به پیش بردهاند. این مسیر نورانی، یک جریان تاریخی و پیوسته است که از پیامبر اکرم(ص) آغاز شده، در امامت ائمه اطهار(ع) استمرار یافته و در طول تاریخ، به دست فقها، علما و بزرگان دین تداوم پیدا کرده است.
عهد طلاب با خداوند برای ادامه مسیر هزارساله حوزه
آیتالله اعرافی با خطاب قرار دادن طلاب و جوانان حوزههای علمیه گفت: هویت ما و شما، طلاب عزیز و جوان، در همین مسیر تعریف میشود؛ شما عزیزانی که امروز در این کانون علم، جهاد و شهادت، یعنی مدرسه فیضیه، حضور دارید و همچنین همه دوستان و طلاب عزیزی که در سراسر کشور این سخنان را میشنوند، باید در آغاز سال تحصیلی با خدای متعال و ولی عصر(عج) عهد و پیمان ببندیم.
وی ادامه داد: باید عهد ببندیم که در امتداد این آیه شریفه، رسالت رسول خدا(ص) و امامت ائمه اطهار(ع)، مسیر سلف صالح، فقها و بزرگان دین را ادامه دهیم؛ بزرگانی که بیش از هزار سال این رسالت نورانی را بر دوش گرفته و در جامعه نورافشانی کردهاند.
مدیر حوزههای علمیه کشور با اشاره به سختیها و رنجهایی که علما و فقهای گذشته در این مسیر متحمل شدهاند، گفت: بزرگان دین در طول تاریخ برای حفظ و گسترش معارف الهی، دشواریها و مشقتهای فراوانی را تحمل کردهاند و در این راه جانفشانیهای بسیاری انجام دادهاند. امروز این میراث گرانبها به دست ما و شما سپرده شده است.
عهد ببندیم که مصداق آیه [أَدْعُوا إِلَی اللَّهِ] باشیم
ما باید با خدای متعال و همه این بزرگان عهد ببندیم که مصداق آیه شریفه «أَدْعُو إِلَی اللَّهِ» باشیم؛ از «الیالله» آغاز کنیم، فقط خداوند را ببینیم و همه امور و شئون زندگی و فعالیت خود را به سمت او تنظیم کنیم. این مسیر باید همراه با بصیرت و آگاهی نسبت به دین باشد؛ باید شریعت را بهدرستی فرا بگیریم، درک عمیق و صحیحی از معارف اسلامی پیدا کنیم و بتوانیم نور شریعت را در جهان گسترش دهیم.
رسالت حوزه تنها فراگیری مجموعهای از علوم و معارف نیست، بلکه حوزه باید دین را عمیقاً بشناسد و برای تحقق، تبیین و گسترش آن در جامعه و جهان تلاش کند.
چشمانداز جهانی رسالت حوزههای علمیه
ما باید این عهد و پیمان را برای امروز و آینده تاریخ دنبال کنیم؛ چراکه امروز چشمهای بسیاری در جهان به حوزههای علمیه و ظرفیتهای آن دوخته شده است.
حوزههای علمیه باید با شناخت دقیق شرایط زمان، نیازهای جامعه و تحولات جهان، رسالت تاریخی خود را بهدرستی انجام دهند و در مسیر تبیین معارف دینی و گسترش پیام اسلام گام بردارند.
فیضیه؛ خاستگاه حرکت بزرگ انقلاب اسلامی
انقلاب اسلامی در بستر چنین آرمان بزرگی شکل گرفت و امام بزرگوار ما از همین فیضیه پرچم این حرکت را برافراشتند. رهبر و امام شهید ما نیز این راه را ادامه دادند و امروز مراجع عظام تقلید، رهبر معظم انقلاب و شما حوزویان وظیفه دارید این مسیر را ادامه دهید.
حوزههای علمیه باید میراث گرانبهای هزار ساله فقاهت، علم، جهاد و مجاهدت علما را حفظ و به نسلهای آینده منتقل کنند و در عین حال، برای پاسخگویی به نیازهای جدید جامعه و جهان اسلام آماده باشند.
نقشه راه سال تحصیلی جدید حوزه
هویت ما در آینه این آیه شریفه تعریف میشود؛ آیهای که میتواند در آغاز سال تحصیلی جدید، راهبر و راهگشای حرکت حوزههای علمیه باشد. دعوت به سوی خدا، حرکت بر اساس بصیرت و آگاهی دینی، تداوم مسیر پیامبر اکرم(ص)، ائمه اطهار(ع) و فقهای بزرگوار و تلاش برای گسترش نور شریعت، باید در صدر برنامهها و جهتگیریهای حوزههای علمیه قرار گیرد. آغاز سال تحصیلی جدید فرصتی است تا همه ما بار دیگر با خداوند متعال، ولی عصر(عج) و آرمانهای بلند حوزههای علمیه عهد ببندیم و با عزم و ارادهای تازه، این مسیر نورانی را ادامه دهیم.
حوزه علمیه با عزم راسخ مسیر رشد و تعالی را ادامه میدهد
در شرایط دشوار امروز، حوزه باید ضمن ایفای نقش مؤثر در عرصههای مختلف، نسبت به آرمانهای انقلاب اسلامی، امام راحل، شهدا و رهبر شهید و عزیزمان ادای وظیفه کند. حوزههای علمیه باید وظیفه خود را در قبال انقلاب اسلامی، امام شهدا، رهبر شهید و عزیزمان و همه شهدای والامقام به بهترین شکل ممکن ادا کنند و در این مسیر، همه ظرفیت و توان خود را به کار گیرند.
تدوین برنامه دوم حوزه بر اساس اسناد بالادستی و رهنمودهای رهبری و مراجع
برنامه نخست حوزههای علمیه به پایان رسیده و برنامه دوم نیز تدوین شده و در آغاز مسیر اجرایی خود قرار دارد. برنامه دوم حوزه بر اساس رهنمودهای مقام معظم رهبری، پیام «حوزه پیشرو و سرآمد»، رهنمودهای مراجع عظام تقلید، همچنین راهنماییها، مصوبات و اسناد شورای عالی حوزههای علمیه تدوین شده و اجرای آن در دستور کار قرار گرفته است.
اجرای طرح رتبهبندی مدارس و واحدهای آموزشی
طرح رتبهبندی مدارس و واحدهای آموزشی در حال اجراست و تلاش میشود از طریق این طرح، وضعیت آموزشی، مدیریتی و ظرفیتهای مختلف مدارس مورد ارزیابی و ساماندهی قرار گیرد.
بخش قابل توجهی از طرحها و برنامههای حوزه به مدیریتهای استانی و مراکز تخصصی منتقل شده و این مجموعهها در اجرای برنامههای تحولی حوزه نقش مؤثری بر عهده دارند.
امضای بیش از ۱۰۰ تفاهمنامه با دستگاههای مختلف نظام
بیش از ۱۰۰ تفاهمنامه با دستگاهها و مجموعههای مختلف نظام جمهوری اسلامی منعقد گردیده است و در چارچوب این تفاهمنامهها، نیازهای دستگاههای مختلف شناسایی و به حوزه علمیه منعکس شده است تا ظرفیتهای علمی، پژوهشی، آموزشی و تخصصی حوزههای علمیه برای پاسخگویی به این نیازها مورد استفاده قرار گیرد. این تفاهمنامهها زمینهای برای ارتباط هدفمندتر حوزه با دستگاههای مختلف نظام و بهرهگیری متقابل از ظرفیتهای موجود فراهم کرده است.
اجرای طرح جامع هدفمندی
این طرح با همکاری مرکز خدمات حوزههای علمیه آغاز شده و با عنایت و حمایت دفتر مقام معظم رهبری، هم در گذشته و هم در دوره کنونی، روند اجرای آن ادامه یافته است. هدف از این اقدام، ایجاد سامان و هدفمندی بیشتر در نظام خدمات و مزایای حوزوی و توجه دقیقتر به نیازهای جامعه حوزوی است.
تأسیس مراکز و ساختارهای جدید برای پاسخگویی به نیازها
در سالهای اخیر، تعدادی از مراکز جدید که برای انجام وظایف و پاسخگویی به نیازهای روز ضروری بودهاند، تأسیس شده است و در کنار آن، شورای هماهنگی نهادهای حوزه نیز شکل گرفته است تا هماهنگی و همافزایی بیشتری میان مجموعههای مختلف حوزوی ایجاد شود.
راهاندازی مجتمعهای تخصصی و توسعه فعالیتهای پژوهشی
چهار تا پنج مجتمع تخصصی مهم در عرصههایی همچون رشتههای علوم اسلامی، پژوهش و مطالعات راهبردی حوزه و موضوعات مرتبط با حوزه معارف دینی راهاندازی شده است و دف از ایجاد این مجموعههای تخصصی، تقویت فعالیتهای علمی و پژوهشی، تمرکز بر نیازهای تخصصی حوزه و فراهم کردن زمینه برای تولید دانش و پاسخگویی علمی به مسائل نوپدید است.
راهاندازی ستادهای راهبری برای مسائل اجتماعی
حدود ۳۰ ستاد راهبری در حوزه مسائل اجتماعی راهاندازی شده است. این ستادها موضوعاتی همچون جمعیت، محیط زیست، حجاب، امر به معروف و دیگر مسائل مهم اجتماعی را دنبال میکنند و تلاش دارند با استفاده از ظرفیت علمی و پژوهشی حوزه، برای مسائل و چالشهای اجتماعی راهکارهای مناسب ارائه دهند. این مجموعه با هدف تقویت تعامل و همکاری میان حوزه و دستگاههای مختلف کشور فعالیت میکند.
تأکید بر بهرهگیری هوشمندانه
از هوش مصنوعی و علوم شناختی
شورای سیاست گذاری فناوریهای هوشمند و هوش مصنوعی شکل گرفته و حوزه در زمینه بهرهگیری هوشمندانه از علوم شناختی و فناوریهای پیشرفته نیز در حال حرکت است. در مواجهه با فناوریهای جدید، نباید نه منفعل باشیم و نه غافل؛ بلکه باید آگاهانه، هوشمندانه و فعالانه به سمت بهرهگیری از ظرفیتهای این علوم و فناوریها حرکت کنیم.
حوزه باید ضمن شناخت دقیق تحولات علمی و فناوری، ظرفیتهای موجود در این عرصهها را برای تحقق مأموریتهای علمی، فرهنگی و اجتماعی خود مورد استفاده قرار دهد.
حمایت از پژوهشهای مورد نیاز حوزه و نظام
یکی از محورهای مهم فعالیتهای حوزه، حمایت از پژوهشهایی است که نیازهای واقعی حوزه و نظام را مورد بررسی قرار میدهند. تاکنون تعداد قابل توجهی از طرحهای مطالعاتی مورد حمایت قرار گرفته و موضوعاتی که دستگاههای مختلف نظام در عرصههای گوناگون به آن نیاز دارند، در اختیار محققان و پژوهشگران قرار گرفته است تا از منظر علمی و تخصصی مورد مطالعه و بررسی قرار گیرد. این رویکرد میتواند زمینه را برای ارتباط بیشتر میان پژوهشهای حوزوی و مسائل واقعی جامعه و نظام فراهم کند و به تولید پاسخهای علمی و کاربردی برای نیازهای کشور منجر شود.
مرکز اسناد حوزه و روحانیت یکی از مجموعههای مهم در زمینه حفظ و ثبت میراث تاریخی حوزههای علمیه استو تاکنون حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار سند مربوط به گذشته یکصد ساله حوزه علمیه قم جمعآوری شده است که از این میان، حدود ۵۰۰ هزار سند، اسناد مکتوب هستند. این مجموعه عظیم اسناد، بخشی از تاریخ و تحولات حوزه علمیه قم در یکصد سال اخیر را در خود جای داده و میتواند به عنوان آینهای از تحولات بزرگ علمی، اجتماعی، فرهنگی و مدیریتی حوزه در این دوره مورد استفاده قرار گیرد.
حفظ، ساماندهی و بهرهبرداری علمی از این اسناد، اهمیت فراوانی در شناخت تاریخ معاصر حوزههای علمیه دارد و میتواند زمینه انجام پژوهشهای دقیقتر درباره پیشینه، تحولات و نقش حوزه در تحولات یکصد سال اخیر را فراهم کند.
فعال شدن مرکز راهبری جذب و پذیرش
یکی از محورهای مهم، توجه جدی به مسئله جذب و پذیرش است که بر همین اساس، «مرکز راهبری جذب و پذیرش» فعال شده است.
با توجه به جایگاه و اهمیت موضوع جذب و پذیرش، مرکز راهبری جذب و پذیرش فعال شده است تا این مسئله با نگاه دقیقتر و رویکردی منسجمتر دنبال شود. تقویت فرآیند جذب و پذیرش، از موضوعات مهم و اساسی در مسیر آینده حوزههای علمیه است و باید با برنامهریزی، راهبری و همکاری بخشهای مختلف حوزه دنبال شود.
توسعه فعالیتهای تخصصی در حوزه دین و فضای مجازی
«مرکز تخصصی دین و فضای مجازی» از جمله مجموعههایی است که در راستای پاسخگویی به نیازهای جدید و تحولات عرصه ارتباطات و فضای مجازی فعالیت میکند. توجه به فضای مجازی و ظرفیتهای آن، از نیازهای جدی امروز است و حوزه باید بتواند در این عرصه نیز حضور مؤثر، علمی و هدفمند داشته باشد.
استمرار همایشهای علمی و هویتی حوزه و روحانیت
در دبیرخانه دائمی همایشهای حوزه و روحانیت تا کنون برنامهها و همایشهای متعددی برگزار شده و این مسیر همچنان ادامه دارد.
برگزاری کنگره حضرت آیتالله نائینی(ره)، سلسله همایشهای «هویتبخش حوزه علمیه» نیز از دیگر برنامههای علمی و پژوهشی است که با هدف تقویت هویت علمی، تاریخی و اجتماعی حوزه و روحانیت دنبال میشود. این مجموعه فعالیتها، بخشی از برنامههای علمی و پژوهشی حوزه برای بازخوانی میراث علمی و هویتی حوزه و استفاده از ظرفیتهای آن برای پاسخگویی به نیازهای روز است.
آغاز فعالیت دفتر فلسفههای مضاف و نظامات اجتماعی
علاوه بر فعالیتهای «دفتر فقه معاصر»، امسال «دفتر فلسفههای مضاف و نظامات اجتماعی» نیز آغاز به کار کرده است.
فلسفههای مضاف و نظامات اجتماعی از عرصههایی است که باید با رویکرد علمی و تخصصی مورد توجه قرار گیرد و ظرفیتهای حوزه در این زمینه توسعه پیدا کند. اساتید و صاحبنظران حوزه در این زمینه توضیحات بیشتری ارائه خواهند کرد و امید است فعالیتهای این دفتر بتواند به تقویت بنیانهای علمی و فکری حوزه در عرصه نظامات اجتماعی اسلام کمک کند.
تقویت پایههای ادبیات عرب با تدوین و ارائه آثار آموزشی
در این راستا، کتاب و مجموعه آموزشی جدیدی در حوزه ادبیات عرب آغاز شده است تا پایههای ادبی طلاب تقویت شود.
تسلط بر ادبیات عرب، یکی از پایههای مهم فراگیری متون دینی و علمی حوزه است و تقویت این بخش میتواند در ارتقای سطح علمی طلاب و بهرهگیری بهتر آنان از منابع علمی و متون دینی مؤثر باشد.
مجموعهای از عناوین و اقدامات در این زمینه تهیه شده است که بخشی از آنها در این مراسم ارائه شد و سایر موارد نیز در قالب گزارشهای تکمیلی منتشر خواهد شد. این اقدامات و برنامهها در حوزههای مختلف علمی، آموزشی، پژوهشی، تبلیغی و اجتماعی دنبال میشود و هدف از اجرای آنها، تقویت ظرفیتهای حوزه و حرکت در مسیر تحقق رسالتهای آن است.
تمامی این اقدامات نیازمند همکاری و همراهی اساتید، نهادها، مدارس و طلاب جوان و عزیز است. اگر قرار است حوزه علمیه در همه این عرصهها پیشرفت کند و بتواند رسالتهای خود را به شکل مطلوب محقق سازد، باید ظرفیتهای مختلف حوزه در کنار یکدیگر قرار گرفته و از توان علمی، آموزشی و اجرایی همه بخشها استفاده شود. حرکت رو به جلو در حوزه، نیازمند یک همکاری و همافزایی گسترده است و هر یک از اساتید، مدارس، نهادها و طلاب میتوانند در تحقق این مسیر نقشآفرین باشند.
تشریح فعالیتهای قرارگاه «بلاغ مبین» در ماههای اخیر
این قرارگاه، بهویژه در هفت ماه گذشته، فعالیتهای گستردهای داشته است. در این مدت، دوستان و همکاران ما بهصورت شبانهروزی در کنار ملت مبعوث شده، مبلغان، علما و روحانیت حضور داشتند و برای انجام وظایف و مسئولیتهای خود حرکت کردند.
علما و روحانیت در کنار انقلاب اسلامی، نظام و رهبری حضور داشتهاند و مجموعههای حوزوی نیز تلاش کردهاند در شرایط مختلف، وظایف و مسئولیتهای خود را به انجام برسانند. گزارش فعالیتهای قرارگاه بلاغ مبین نیز حاوی مجموعهای از اقدامات و برنامههایی است که در این مدت انجام شده و بخشی از این فعالیتها در گزارش مربوط به قرارگاه ارائه خواهد شد.
بهرهگیری از ظرفیتهای حوزه برای تحقق رسالتهای حوزوی
حوزه علمیه برای تحقق رسالتهای خود باید در عرصههای مختلف علمی، آموزشی، پژوهشی، تبلیغی، اجتماعی و فرهنگی حضوری فعال و مؤثر داشته باشد. راهاندازی مراکز و دفاتر تخصصی، توسعه فعالیتهای علمی و پژوهشی، تقویت آموزشهای پایه، توجه به فضای مجازی و گسترش فعالیتهای تبلیغی، همگی در راستای پاسخگویی حوزه به نیازهای جامعه و انجام رسالتهای آن دنبال میشود. امیدواریم با همراهی و همکاری اساتید، نهادها، مدارس و طلاب، این برنامهها با قوت بیشتری ادامه یابد و حوزههای علمیه بتوانند در مسیر رشد علمی، فرهنگی و اجتماعی و تحقق مأموریتهای خود گامهای مؤثرتری بردارند.
در آغاز سال تحصیلی جدید، لازم است با الهام از اندیشه و سیره امام راحل، رهنمودهای رهبر شهید انقلاب اسلامی، مراجع عظام تقلید و پیامهای بزرگان حوزه، مسیر حرکت حوزههای علمیه با دقت و جدیت بیشتری دنبال شود.
۱۰ نکته مهم برای سال تحصیلی جدید حوزههای علمیه
یکم: جبران عقبماندگیهای علمی؛ اولویت نخست حوزه
ما در مقطعی با مسائلی مانند کرونا و جنگ تحمیلی مواجه شدیم که تا حدودی در کارهای علمی خلل ایجاد کرد و ممکن است در برخی بخشها عقبماندگیهایی پدید آمده باشد. امسال لازم است اساتید، مدیران و همه فعالان حوزههای علمیه، با جدیت، عقبماندگیهای احتمالی را جبران کنند. تقاضای ما این است که جبران عقبماندگیهای علمی، از خطوط اصلی برنامه و فعالیت مدیریتها و اساتید محترم حوزه باشد.
حوزه علمیه باید ضمن توجه به همه وظایف و مسئولیتهای خود، جایگاه علم، پژوهش، فقه، اصول، معارف اسلامی و تربیت علمی طلاب را بهعنوان یکی از ارکان اصلی خود حفظ و تقویت کند.
دوم: حوزه در کنار ملت و نیروهای مسلح در صحنه خواهد بود
همزمان امروز اعلام میکنیم؛ هم به دشمنان ایران، اسلام و انقلاب اسلامی و هم به دوستانمان، که حوزه همچنان اصالت را به انقلاب اسلامی، حضور در صحنه و ایستادگی در برابر دشمنان اسلام، ایران و انقلاب اسلامی میدهد.
مدیر حوزههای علمیه تصریح کرد: از مدیران و اساتید محترم حوزه تقاضا دارم هر جا احساس کردند که حضور در میدان، خیابان و صحنه برای پشتیبانی از نیروهای مسلح و حمایت از مردم ضروری است، این حضور را در اولویت قرار دهند.
ترمیم عقبماندگیهای علمی و اهتمام به کار علمی در جای خود اهمیت فراوان دارد، اما در شرایطی که حضور در صحنه، حمایت از مردم و پشتیبانی از رزمندگان و نیروهای مسلح ضرورت پیدا میکند، این مسئولیت نیز باید مورد توجه و اهتمام جدی حوزه قرار گیرد.
سوم: آمادگی جمهوری اسلامی ایران برای مواجهه با تهدیدها
همه دنیا باید بداند که ملت ایران با پیروی از رهبر معظم انقلاب اسلامی، در مسیر پیشبرد اسلام و انقلاب اسلامی ذرهای کوتاهی نخواهد کرد. و ما با اتباع از مراجع عظام، در کنار ملت هستیم و برای همه گزینهها در رویارویی با دشمن آمادگی داریم.
چهارم: بهرهگیری از درسهای جنگ در تربیت حوزوی و اجتماعی
یکی دیگر از محورهای مهم فعالیت حوزه را بهرهگیری از دستاوردهای فرهنگی، اخلاقی و تربیتی جنگ تحمیلی است و باید از دستاوردهای جنگ تحمیلی برای تربیت حوزویان، جامعه، دانشآموزان و دانشجویان بهره بگیریم.
عضو شورای عالی حوزههای علمیه کشور افزود: در دیدار وزیر آموزش و پرورش عرض کردم که این جنگ، یک آینه تمامنما از ایمان یک ملت بود و در حقیقت، دفتر و مجموعهای از درسهای اخلاقی و تربیتی را در برابر ما گشود. اساتید ما در حوزه، در آموزش و پرورش و در دانشگاهها باید این جلوههای ایمان، ایثار، فداکاری و جانفشانی ملت و شهدا را دستمایهای برای کتاب تهذیب و تربیت قرار دهند.
از اساتید بزرگوار انتظار میرود با عنایت ویژه به این موضوع، از ظرفیتهای تربیتی و اخلاقی این حوادث برای پرورش نسل آینده بهره بگیرند و فرهنگ ایثار، مقاومت، فداکاری و شهادت را در فرآیند تربیت دینی و اجتماعی مورد توجه قرار دهند.
پنجم: تقویت جایگاه مرجعیت و ولایت فقیه
مرجعیت بهعنوان نهاد اصیل حوزه باید مورد توجه و تقویت قرار گیرد و بهویژه در آغاز زعامت رهبر معظم انقلاب این خط استوار حوزه باید با قوت ادامه پیدا کند. ما در کنار بزرگان حوزه قرار داریم و ولایت فقیه، مشعل راهنمای ماست. این خط روشن حوزههای علمیه است و باید با قوت و استواری دنبال شود.
ششم: آشنایی با اندیشه امامین انقلاب اسلامی و بزرگان
آشنایی با اندیشه امام راحل و بزرگان انقلاب، بهویژه امامین انقلاب، باید از خطوط اصلی فعالیتهای حوزههای علمیه باشد. اندیشه امام راحل و امام شهید ما باید در حوزه مورد توجه جدی قرار گیرد و نسل جدید طلاب و روحانیون با مبانی فکری، اندیشه سیاسی، اجتماعی و دینی امام و رهبران انقلاب اسلامی بهصورت عمیق و مستمر آشنا شوند.
هفتم: جهاد تبیین؛ وظیفه شبانهروزی حوزههای علمیه
جهاد تبیین و روایت صحیح از عظمت انقلاب اسلامی در ایران و جهان، وظیفه شبانهروزی همه ماست. حوزههای علمیه باید در عرصه تبیین، روشنگری و پاسخگویی به شبهات فعال باشند و با بهرهگیری از ظرفیت علمی، فکری و تبلیغی خود، روایت صحیح و مستند از انقلاب اسلامی و تحولات کشور ارائه کنند.
هشتم: قدرت علمی و فقهی؛ محور اصلی حوزه
«کار اصلی حوزه، قدرت علمی و فقهی و فکری آن است» و قدرت علمی حوزه یکی از اصول اساسی و غیرقابل اغماض است. ما در طول تاریخ، میراثی عظیم و ارزشمند در عرصههای فکری، کلامی، حدیثی، تفسیری، فقهی و دیگر علوم اسلامی داشتهایم و این بنیه عمیق علمی باید حفظ و تقویت شود. حوزه باید در کنار حفظ میراث ارزشمند علمی خود، زمینه رشد و بالندگی بیشتر علوم اسلامی را فراهم کند و اجازه ندهد بنیه علمی و فکری حوزه دچار ضعف یا آسیب شود. در کنار قدرت علمی و فقهی، باید قدرت روحی، معنوی و اخلاقی طلاب و حوزویان نیز تقویت شود و این دو بال، یعنی توان علمی و توان معنوی و اخلاقی، باید همزمان مورد توجه قرار گیرد.
نهم: ضرورت ارتباط مستمر حوزه با مردم و نسل جوان
ارتباط با مردم، جوانان، دانشآموزان، دانشجویان، دانشگاهیان و همه طبقات جامعه باید از برنامههای اصلی حوزههای علمیه باشد. حوزه نمیتواند نسبت به جامعه، مسائل نسل جوان و تحولات فکری و فرهنگی کشور بیتفاوت باشد. روحانیون و طلاب باید در میان مردم حضور داشته باشند و ارتباط خود را با نسلهای مختلف، بهویژه جوانان و دانشآموزان و دانشجویان، تقویت کنند.
حوزه باید در عرصههای علمی، فرهنگی، اجتماعی، تبلیغی و تربیتی، حوزهای پیشرو، سرآمد، پویا و پاسخگو باشد.
دهم: استفاده از فناوریهای نوین با حفظ مبانی اجتهادی
باید از همه روشها و فناوریهای پیشرفته برای پیشبرد حوزه و دین استفاده کنیم. البته استفاده از ابزارهای جدید باید با حفظ مبانی درست اجتهادی و روشهای عمیق و ریشهدار سنت حوزه همراه باشد. حوزه باید ضمن پایبندی به مبانی اصیل علمی، فقهی و اجتهادی خود، از ظرفیت فناوریهای نوین برای توسعه آموزش، پژوهش، تبلیغ، ارتباط با جامعه و انتقال معارف دینی بهره ببرد.
انشاءالله حوزههای علمیه با انسجام، بصیرت و روح انقلابی و با تکیه بر مبانی اصیل خود و در امتداد راه مرجعیت و ولایت، مسیر خود را با قوت ادامه خواهد داد.
دعوت به سوی خدا؛ رکن اصلی رسالت حوزه
راه پیامبر اکرم(ص) این بود که جامعه و بشریت را به سوی خداوند دعوت کند و این، رکن اصلی رسالت و فعالیت حوزههای علمیه نیز به شمار میرود.
در آغاز سال تحصیلی، همه ما باید با خدای متعال عهد و پیمان ببندیم که این راه را ادامه دهیم؛ راهی که مقصد آن «الیالله» و حرکت به سوی قله و کانون قدرت لایزال الهی است.دعوت به سوی خداوند یعنی همه حرکتها، فعالیتها و جهتگیریهای انسان بر مدار توحید و در مسیر اراده الهی تنظیم شود.
بصیرت و آگاهی دینی؛ شرط حرکت در مسیر الهی
این دعوت باید همراه با آگاهی، شناخت و بصیرت در دین باشد. در کلمات مفسران، «بصیرت» به فقاهت، شناخت عمیق و آگاهی نسبت به زوایای مختلف دین تفسیر شده است؛ بنابراین حوزه باید نسبت به دین، راه و شیوههای تحقق و پیادهسازی آن در جامعه، بصیرت و شناخت عمیق پیدا کند.
این مسیر در وجود امیرالمؤمنین(ع) و ائمه اطهار(ع) امتداد پیدا کرده است و در ادامه، روحانیت، مرجعیت و ولایت فقیه این راه دشوار را به پیش بردهاند. این مسیر نورانی، یک جریان تاریخی و پیوسته است که از پیامبر اکرم(ص) آغاز شده، در امامت ائمه اطهار(ع) استمرار یافته و در طول تاریخ، به دست فقها، علما و بزرگان دین تداوم پیدا کرده است.
عهد طلاب با خداوند برای ادامه مسیر هزارساله حوزه
آیتالله اعرافی با خطاب قرار دادن طلاب و جوانان حوزههای علمیه گفت: هویت ما و شما، طلاب عزیز و جوان، در همین مسیر تعریف میشود؛ شما عزیزانی که امروز در این کانون علم، جهاد و شهادت، یعنی مدرسه فیضیه، حضور دارید و همچنین همه دوستان و طلاب عزیزی که در سراسر کشور این سخنان را میشنوند، باید در آغاز سال تحصیلی با خدای متعال و ولی عصر(عج) عهد و پیمان ببندیم.
وی ادامه داد: باید عهد ببندیم که در امتداد این آیه شریفه، رسالت رسول خدا(ص) و امامت ائمه اطهار(ع)، مسیر سلف صالح، فقها و بزرگان دین را ادامه دهیم؛ بزرگانی که بیش از هزار سال این رسالت نورانی را بر دوش گرفته و در جامعه نورافشانی کردهاند.
مدیر حوزههای علمیه کشور با اشاره به سختیها و رنجهایی که علما و فقهای گذشته در این مسیر متحمل شدهاند، گفت: بزرگان دین در طول تاریخ برای حفظ و گسترش معارف الهی، دشواریها و مشقتهای فراوانی را تحمل کردهاند و در این راه جانفشانیهای بسیاری انجام دادهاند. امروز این میراث گرانبها به دست ما و شما سپرده شده است.
عهد ببندیم که مصداق آیه [أَدْعُوا إِلَی اللَّهِ] باشیم
ما باید با خدای متعال و همه این بزرگان عهد ببندیم که مصداق آیه شریفه «أَدْعُو إِلَی اللَّهِ» باشیم؛ از «الیالله» آغاز کنیم، فقط خداوند را ببینیم و همه امور و شئون زندگی و فعالیت خود را به سمت او تنظیم کنیم. این مسیر باید همراه با بصیرت و آگاهی نسبت به دین باشد؛ باید شریعت را بهدرستی فرا بگیریم، درک عمیق و صحیحی از معارف اسلامی پیدا کنیم و بتوانیم نور شریعت را در جهان گسترش دهیم.
رسالت حوزه تنها فراگیری مجموعهای از علوم و معارف نیست، بلکه حوزه باید دین را عمیقاً بشناسد و برای تحقق، تبیین و گسترش آن در جامعه و جهان تلاش کند.
چشمانداز جهانی رسالت حوزههای علمیه
ما باید این عهد و پیمان را برای امروز و آینده تاریخ دنبال کنیم؛ چراکه امروز چشمهای بسیاری در جهان به حوزههای علمیه و ظرفیتهای آن دوخته شده است.
حوزههای علمیه باید با شناخت دقیق شرایط زمان، نیازهای جامعه و تحولات جهان، رسالت تاریخی خود را بهدرستی انجام دهند و در مسیر تبیین معارف دینی و گسترش پیام اسلام گام بردارند.
فیضیه؛ خاستگاه حرکت بزرگ انقلاب اسلامی
انقلاب اسلامی در بستر چنین آرمان بزرگی شکل گرفت و امام بزرگوار ما از همین فیضیه پرچم این حرکت را برافراشتند. رهبر و امام شهید ما نیز این راه را ادامه دادند و امروز مراجع عظام تقلید، رهبر معظم انقلاب و شما حوزویان وظیفه دارید این مسیر را ادامه دهید.
حوزههای علمیه باید میراث گرانبهای هزار ساله فقاهت، علم، جهاد و مجاهدت علما را حفظ و به نسلهای آینده منتقل کنند و در عین حال، برای پاسخگویی به نیازهای جدید جامعه و جهان اسلام آماده باشند.
نقشه راه سال تحصیلی جدید حوزه
هویت ما در آینه این آیه شریفه تعریف میشود؛ آیهای که میتواند در آغاز سال تحصیلی جدید، راهبر و راهگشای حرکت حوزههای علمیه باشد. دعوت به سوی خدا، حرکت بر اساس بصیرت و آگاهی دینی، تداوم مسیر پیامبر اکرم(ص)، ائمه اطهار(ع) و فقهای بزرگوار و تلاش برای گسترش نور شریعت، باید در صدر برنامهها و جهتگیریهای حوزههای علمیه قرار گیرد. آغاز سال تحصیلی جدید فرصتی است تا همه ما بار دیگر با خداوند متعال، ولی عصر(عج) و آرمانهای بلند حوزههای علمیه عهد ببندیم و با عزم و ارادهای تازه، این مسیر نورانی را ادامه دهیم.
حوزه علمیه با عزم راسخ مسیر رشد و تعالی را ادامه میدهد
در شرایط دشوار امروز، حوزه باید ضمن ایفای نقش مؤثر در عرصههای مختلف، نسبت به آرمانهای انقلاب اسلامی، امام راحل، شهدا و رهبر شهید و عزیزمان ادای وظیفه کند. حوزههای علمیه باید وظیفه خود را در قبال انقلاب اسلامی، امام شهدا، رهبر شهید و عزیزمان و همه شهدای والامقام به بهترین شکل ممکن ادا کنند و در این مسیر، همه ظرفیت و توان خود را به کار گیرند.
تدوین برنامه دوم حوزه بر اساس اسناد بالادستی و رهنمودهای رهبری و مراجع
برنامه نخست حوزههای علمیه به پایان رسیده و برنامه دوم نیز تدوین شده و در آغاز مسیر اجرایی خود قرار دارد. برنامه دوم حوزه بر اساس رهنمودهای مقام معظم رهبری، پیام «حوزه پیشرو و سرآمد»، رهنمودهای مراجع عظام تقلید، همچنین راهنماییها، مصوبات و اسناد شورای عالی حوزههای علمیه تدوین شده و اجرای آن در دستور کار قرار گرفته است.
اجرای طرح رتبهبندی مدارس و واحدهای آموزشی
طرح رتبهبندی مدارس و واحدهای آموزشی در حال اجراست و تلاش میشود از طریق این طرح، وضعیت آموزشی، مدیریتی و ظرفیتهای مختلف مدارس مورد ارزیابی و ساماندهی قرار گیرد.
بخش قابل توجهی از طرحها و برنامههای حوزه به مدیریتهای استانی و مراکز تخصصی منتقل شده و این مجموعهها در اجرای برنامههای تحولی حوزه نقش مؤثری بر عهده دارند.
امضای بیش از ۱۰۰ تفاهمنامه با دستگاههای مختلف نظام
بیش از ۱۰۰ تفاهمنامه با دستگاهها و مجموعههای مختلف نظام جمهوری اسلامی منعقد گردیده است و در چارچوب این تفاهمنامهها، نیازهای دستگاههای مختلف شناسایی و به حوزه علمیه منعکس شده است تا ظرفیتهای علمی، پژوهشی، آموزشی و تخصصی حوزههای علمیه برای پاسخگویی به این نیازها مورد استفاده قرار گیرد. این تفاهمنامهها زمینهای برای ارتباط هدفمندتر حوزه با دستگاههای مختلف نظام و بهرهگیری متقابل از ظرفیتهای موجود فراهم کرده است.
اجرای طرح جامع هدفمندی
این طرح با همکاری مرکز خدمات حوزههای علمیه آغاز شده و با عنایت و حمایت دفتر مقام معظم رهبری، هم در گذشته و هم در دوره کنونی، روند اجرای آن ادامه یافته است. هدف از این اقدام، ایجاد سامان و هدفمندی بیشتر در نظام خدمات و مزایای حوزوی و توجه دقیقتر به نیازهای جامعه حوزوی است.
تأسیس مراکز و ساختارهای جدید برای پاسخگویی به نیازها
در سالهای اخیر، تعدادی از مراکز جدید که برای انجام وظایف و پاسخگویی به نیازهای روز ضروری بودهاند، تأسیس شده است و در کنار آن، شورای هماهنگی نهادهای حوزه نیز شکل گرفته است تا هماهنگی و همافزایی بیشتری میان مجموعههای مختلف حوزوی ایجاد شود.
راهاندازی مجتمعهای تخصصی و توسعه فعالیتهای پژوهشی
چهار تا پنج مجتمع تخصصی مهم در عرصههایی همچون رشتههای علوم اسلامی، پژوهش و مطالعات راهبردی حوزه و موضوعات مرتبط با حوزه معارف دینی راهاندازی شده است و دف از ایجاد این مجموعههای تخصصی، تقویت فعالیتهای علمی و پژوهشی، تمرکز بر نیازهای تخصصی حوزه و فراهم کردن زمینه برای تولید دانش و پاسخگویی علمی به مسائل نوپدید است.
راهاندازی ستادهای راهبری برای مسائل اجتماعی
حدود ۳۰ ستاد راهبری در حوزه مسائل اجتماعی راهاندازی شده است. این ستادها موضوعاتی همچون جمعیت، محیط زیست، حجاب، امر به معروف و دیگر مسائل مهم اجتماعی را دنبال میکنند و تلاش دارند با استفاده از ظرفیت علمی و پژوهشی حوزه، برای مسائل و چالشهای اجتماعی راهکارهای مناسب ارائه دهند. این مجموعه با هدف تقویت تعامل و همکاری میان حوزه و دستگاههای مختلف کشور فعالیت میکند.
تأکید بر بهرهگیری هوشمندانه
از هوش مصنوعی و علوم شناختی
شورای سیاست گذاری فناوریهای هوشمند و هوش مصنوعی شکل گرفته و حوزه در زمینه بهرهگیری هوشمندانه از علوم شناختی و فناوریهای پیشرفته نیز در حال حرکت است. در مواجهه با فناوریهای جدید، نباید نه منفعل باشیم و نه غافل؛ بلکه باید آگاهانه، هوشمندانه و فعالانه به سمت بهرهگیری از ظرفیتهای این علوم و فناوریها حرکت کنیم.
حوزه باید ضمن شناخت دقیق تحولات علمی و فناوری، ظرفیتهای موجود در این عرصهها را برای تحقق مأموریتهای علمی، فرهنگی و اجتماعی خود مورد استفاده قرار دهد.
حمایت از پژوهشهای مورد نیاز حوزه و نظام
یکی از محورهای مهم فعالیتهای حوزه، حمایت از پژوهشهایی است که نیازهای واقعی حوزه و نظام را مورد بررسی قرار میدهند. تاکنون تعداد قابل توجهی از طرحهای مطالعاتی مورد حمایت قرار گرفته و موضوعاتی که دستگاههای مختلف نظام در عرصههای گوناگون به آن نیاز دارند، در اختیار محققان و پژوهشگران قرار گرفته است تا از منظر علمی و تخصصی مورد مطالعه و بررسی قرار گیرد. این رویکرد میتواند زمینه را برای ارتباط بیشتر میان پژوهشهای حوزوی و مسائل واقعی جامعه و نظام فراهم کند و به تولید پاسخهای علمی و کاربردی برای نیازهای کشور منجر شود.
مرکز اسناد حوزه و روحانیت یکی از مجموعههای مهم در زمینه حفظ و ثبت میراث تاریخی حوزههای علمیه استو تاکنون حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار سند مربوط به گذشته یکصد ساله حوزه علمیه قم جمعآوری شده است که از این میان، حدود ۵۰۰ هزار سند، اسناد مکتوب هستند. این مجموعه عظیم اسناد، بخشی از تاریخ و تحولات حوزه علمیه قم در یکصد سال اخیر را در خود جای داده و میتواند به عنوان آینهای از تحولات بزرگ علمی، اجتماعی، فرهنگی و مدیریتی حوزه در این دوره مورد استفاده قرار گیرد.
حفظ، ساماندهی و بهرهبرداری علمی از این اسناد، اهمیت فراوانی در شناخت تاریخ معاصر حوزههای علمیه دارد و میتواند زمینه انجام پژوهشهای دقیقتر درباره پیشینه، تحولات و نقش حوزه در تحولات یکصد سال اخیر را فراهم کند.
فعال شدن مرکز راهبری جذب و پذیرش
یکی از محورهای مهم، توجه جدی به مسئله جذب و پذیرش است که بر همین اساس، «مرکز راهبری جذب و پذیرش» فعال شده است.
با توجه به جایگاه و اهمیت موضوع جذب و پذیرش، مرکز راهبری جذب و پذیرش فعال شده است تا این مسئله با نگاه دقیقتر و رویکردی منسجمتر دنبال شود. تقویت فرآیند جذب و پذیرش، از موضوعات مهم و اساسی در مسیر آینده حوزههای علمیه است و باید با برنامهریزی، راهبری و همکاری بخشهای مختلف حوزه دنبال شود.
توسعه فعالیتهای تخصصی در حوزه دین و فضای مجازی
«مرکز تخصصی دین و فضای مجازی» از جمله مجموعههایی است که در راستای پاسخگویی به نیازهای جدید و تحولات عرصه ارتباطات و فضای مجازی فعالیت میکند. توجه به فضای مجازی و ظرفیتهای آن، از نیازهای جدی امروز است و حوزه باید بتواند در این عرصه نیز حضور مؤثر، علمی و هدفمند داشته باشد.
استمرار همایشهای علمی و هویتی حوزه و روحانیت
در دبیرخانه دائمی همایشهای حوزه و روحانیت تا کنون برنامهها و همایشهای متعددی برگزار شده و این مسیر همچنان ادامه دارد.
برگزاری کنگره حضرت آیتالله نائینی(ره)، سلسله همایشهای «هویتبخش حوزه علمیه» نیز از دیگر برنامههای علمی و پژوهشی است که با هدف تقویت هویت علمی، تاریخی و اجتماعی حوزه و روحانیت دنبال میشود. این مجموعه فعالیتها، بخشی از برنامههای علمی و پژوهشی حوزه برای بازخوانی میراث علمی و هویتی حوزه و استفاده از ظرفیتهای آن برای پاسخگویی به نیازهای روز است.
آغاز فعالیت دفتر فلسفههای مضاف و نظامات اجتماعی
علاوه بر فعالیتهای «دفتر فقه معاصر»، امسال «دفتر فلسفههای مضاف و نظامات اجتماعی» نیز آغاز به کار کرده است.
فلسفههای مضاف و نظامات اجتماعی از عرصههایی است که باید با رویکرد علمی و تخصصی مورد توجه قرار گیرد و ظرفیتهای حوزه در این زمینه توسعه پیدا کند. اساتید و صاحبنظران حوزه در این زمینه توضیحات بیشتری ارائه خواهند کرد و امید است فعالیتهای این دفتر بتواند به تقویت بنیانهای علمی و فکری حوزه در عرصه نظامات اجتماعی اسلام کمک کند.
تقویت پایههای ادبیات عرب با تدوین و ارائه آثار آموزشی
در این راستا، کتاب و مجموعه آموزشی جدیدی در حوزه ادبیات عرب آغاز شده است تا پایههای ادبی طلاب تقویت شود.
تسلط بر ادبیات عرب، یکی از پایههای مهم فراگیری متون دینی و علمی حوزه است و تقویت این بخش میتواند در ارتقای سطح علمی طلاب و بهرهگیری بهتر آنان از منابع علمی و متون دینی مؤثر باشد.
مجموعهای از عناوین و اقدامات در این زمینه تهیه شده است که بخشی از آنها در این مراسم ارائه شد و سایر موارد نیز در قالب گزارشهای تکمیلی منتشر خواهد شد. این اقدامات و برنامهها در حوزههای مختلف علمی، آموزشی، پژوهشی، تبلیغی و اجتماعی دنبال میشود و هدف از اجرای آنها، تقویت ظرفیتهای حوزه و حرکت در مسیر تحقق رسالتهای آن است.
تمامی این اقدامات نیازمند همکاری و همراهی اساتید، نهادها، مدارس و طلاب جوان و عزیز است. اگر قرار است حوزه علمیه در همه این عرصهها پیشرفت کند و بتواند رسالتهای خود را به شکل مطلوب محقق سازد، باید ظرفیتهای مختلف حوزه در کنار یکدیگر قرار گرفته و از توان علمی، آموزشی و اجرایی همه بخشها استفاده شود. حرکت رو به جلو در حوزه، نیازمند یک همکاری و همافزایی گسترده است و هر یک از اساتید، مدارس، نهادها و طلاب میتوانند در تحقق این مسیر نقشآفرین باشند.
تشریح فعالیتهای قرارگاه «بلاغ مبین» در ماههای اخیر
این قرارگاه، بهویژه در هفت ماه گذشته، فعالیتهای گستردهای داشته است. در این مدت، دوستان و همکاران ما بهصورت شبانهروزی در کنار ملت مبعوث شده، مبلغان، علما و روحانیت حضور داشتند و برای انجام وظایف و مسئولیتهای خود حرکت کردند.
علما و روحانیت در کنار انقلاب اسلامی، نظام و رهبری حضور داشتهاند و مجموعههای حوزوی نیز تلاش کردهاند در شرایط مختلف، وظایف و مسئولیتهای خود را به انجام برسانند. گزارش فعالیتهای قرارگاه بلاغ مبین نیز حاوی مجموعهای از اقدامات و برنامههایی است که در این مدت انجام شده و بخشی از این فعالیتها در گزارش مربوط به قرارگاه ارائه خواهد شد.
بهرهگیری از ظرفیتهای حوزه برای تحقق رسالتهای حوزوی
حوزه علمیه برای تحقق رسالتهای خود باید در عرصههای مختلف علمی، آموزشی، پژوهشی، تبلیغی، اجتماعی و فرهنگی حضوری فعال و مؤثر داشته باشد. راهاندازی مراکز و دفاتر تخصصی، توسعه فعالیتهای علمی و پژوهشی، تقویت آموزشهای پایه، توجه به فضای مجازی و گسترش فعالیتهای تبلیغی، همگی در راستای پاسخگویی حوزه به نیازهای جامعه و انجام رسالتهای آن دنبال میشود. امیدواریم با همراهی و همکاری اساتید، نهادها، مدارس و طلاب، این برنامهها با قوت بیشتری ادامه یابد و حوزههای علمیه بتوانند در مسیر رشد علمی، فرهنگی و اجتماعی و تحقق مأموریتهای خود گامهای مؤثرتری بردارند.
در آغاز سال تحصیلی جدید، لازم است با الهام از اندیشه و سیره امام راحل، رهنمودهای رهبر شهید انقلاب اسلامی، مراجع عظام تقلید و پیامهای بزرگان حوزه، مسیر حرکت حوزههای علمیه با دقت و جدیت بیشتری دنبال شود.
۱۰ نکته مهم برای سال تحصیلی جدید حوزههای علمیه
یکم: جبران عقبماندگیهای علمی؛ اولویت نخست حوزه
ما در مقطعی با مسائلی مانند کرونا و جنگ تحمیلی مواجه شدیم که تا حدودی در کارهای علمی خلل ایجاد کرد و ممکن است در برخی بخشها عقبماندگیهایی پدید آمده باشد. امسال لازم است اساتید، مدیران و همه فعالان حوزههای علمیه، با جدیت، عقبماندگیهای احتمالی را جبران کنند. تقاضای ما این است که جبران عقبماندگیهای علمی، از خطوط اصلی برنامه و فعالیت مدیریتها و اساتید محترم حوزه باشد.
حوزه علمیه باید ضمن توجه به همه وظایف و مسئولیتهای خود، جایگاه علم، پژوهش، فقه، اصول، معارف اسلامی و تربیت علمی طلاب را بهعنوان یکی از ارکان اصلی خود حفظ و تقویت کند.
دوم: حوزه در کنار ملت و نیروهای مسلح در صحنه خواهد بود
همزمان امروز اعلام میکنیم؛ هم به دشمنان ایران، اسلام و انقلاب اسلامی و هم به دوستانمان، که حوزه همچنان اصالت را به انقلاب اسلامی، حضور در صحنه و ایستادگی در برابر دشمنان اسلام، ایران و انقلاب اسلامی میدهد.
مدیر حوزههای علمیه تصریح کرد: از مدیران و اساتید محترم حوزه تقاضا دارم هر جا احساس کردند که حضور در میدان، خیابان و صحنه برای پشتیبانی از نیروهای مسلح و حمایت از مردم ضروری است، این حضور را در اولویت قرار دهند.
ترمیم عقبماندگیهای علمی و اهتمام به کار علمی در جای خود اهمیت فراوان دارد، اما در شرایطی که حضور در صحنه، حمایت از مردم و پشتیبانی از رزمندگان و نیروهای مسلح ضرورت پیدا میکند، این مسئولیت نیز باید مورد توجه و اهتمام جدی حوزه قرار گیرد.
سوم: آمادگی جمهوری اسلامی ایران برای مواجهه با تهدیدها
همه دنیا باید بداند که ملت ایران با پیروی از رهبر معظم انقلاب اسلامی، در مسیر پیشبرد اسلام و انقلاب اسلامی ذرهای کوتاهی نخواهد کرد. و ما با اتباع از مراجع عظام، در کنار ملت هستیم و برای همه گزینهها در رویارویی با دشمن آمادگی داریم.
چهارم: بهرهگیری از درسهای جنگ در تربیت حوزوی و اجتماعی
یکی دیگر از محورهای مهم فعالیت حوزه را بهرهگیری از دستاوردهای فرهنگی، اخلاقی و تربیتی جنگ تحمیلی است و باید از دستاوردهای جنگ تحمیلی برای تربیت حوزویان، جامعه، دانشآموزان و دانشجویان بهره بگیریم.
عضو شورای عالی حوزههای علمیه کشور افزود: در دیدار وزیر آموزش و پرورش عرض کردم که این جنگ، یک آینه تمامنما از ایمان یک ملت بود و در حقیقت، دفتر و مجموعهای از درسهای اخلاقی و تربیتی را در برابر ما گشود. اساتید ما در حوزه، در آموزش و پرورش و در دانشگاهها باید این جلوههای ایمان، ایثار، فداکاری و جانفشانی ملت و شهدا را دستمایهای برای کتاب تهذیب و تربیت قرار دهند.
از اساتید بزرگوار انتظار میرود با عنایت ویژه به این موضوع، از ظرفیتهای تربیتی و اخلاقی این حوادث برای پرورش نسل آینده بهره بگیرند و فرهنگ ایثار، مقاومت، فداکاری و شهادت را در فرآیند تربیت دینی و اجتماعی مورد توجه قرار دهند.
پنجم: تقویت جایگاه مرجعیت و ولایت فقیه
مرجعیت بهعنوان نهاد اصیل حوزه باید مورد توجه و تقویت قرار گیرد و بهویژه در آغاز زعامت رهبر معظم انقلاب این خط استوار حوزه باید با قوت ادامه پیدا کند. ما در کنار بزرگان حوزه قرار داریم و ولایت فقیه، مشعل راهنمای ماست. این خط روشن حوزههای علمیه است و باید با قوت و استواری دنبال شود.
ششم: آشنایی با اندیشه امامین انقلاب اسلامی و بزرگان
آشنایی با اندیشه امام راحل و بزرگان انقلاب، بهویژه امامین انقلاب، باید از خطوط اصلی فعالیتهای حوزههای علمیه باشد. اندیشه امام راحل و امام شهید ما باید در حوزه مورد توجه جدی قرار گیرد و نسل جدید طلاب و روحانیون با مبانی فکری، اندیشه سیاسی، اجتماعی و دینی امام و رهبران انقلاب اسلامی بهصورت عمیق و مستمر آشنا شوند.
هفتم: جهاد تبیین؛ وظیفه شبانهروزی حوزههای علمیه
جهاد تبیین و روایت صحیح از عظمت انقلاب اسلامی در ایران و جهان، وظیفه شبانهروزی همه ماست. حوزههای علمیه باید در عرصه تبیین، روشنگری و پاسخگویی به شبهات فعال باشند و با بهرهگیری از ظرفیت علمی، فکری و تبلیغی خود، روایت صحیح و مستند از انقلاب اسلامی و تحولات کشور ارائه کنند.
هشتم: قدرت علمی و فقهی؛ محور اصلی حوزه
«کار اصلی حوزه، قدرت علمی و فقهی و فکری آن است» و قدرت علمی حوزه یکی از اصول اساسی و غیرقابل اغماض است. ما در طول تاریخ، میراثی عظیم و ارزشمند در عرصههای فکری، کلامی، حدیثی، تفسیری، فقهی و دیگر علوم اسلامی داشتهایم و این بنیه عمیق علمی باید حفظ و تقویت شود. حوزه باید در کنار حفظ میراث ارزشمند علمی خود، زمینه رشد و بالندگی بیشتر علوم اسلامی را فراهم کند و اجازه ندهد بنیه علمی و فکری حوزه دچار ضعف یا آسیب شود. در کنار قدرت علمی و فقهی، باید قدرت روحی، معنوی و اخلاقی طلاب و حوزویان نیز تقویت شود و این دو بال، یعنی توان علمی و توان معنوی و اخلاقی، باید همزمان مورد توجه قرار گیرد.
نهم: ضرورت ارتباط مستمر حوزه با مردم و نسل جوان
ارتباط با مردم، جوانان، دانشآموزان، دانشجویان، دانشگاهیان و همه طبقات جامعه باید از برنامههای اصلی حوزههای علمیه باشد. حوزه نمیتواند نسبت به جامعه، مسائل نسل جوان و تحولات فکری و فرهنگی کشور بیتفاوت باشد. روحانیون و طلاب باید در میان مردم حضور داشته باشند و ارتباط خود را با نسلهای مختلف، بهویژه جوانان و دانشآموزان و دانشجویان، تقویت کنند.
حوزه باید در عرصههای علمی، فرهنگی، اجتماعی، تبلیغی و تربیتی، حوزهای پیشرو، سرآمد، پویا و پاسخگو باشد.
دهم: استفاده از فناوریهای نوین با حفظ مبانی اجتهادی
باید از همه روشها و فناوریهای پیشرفته برای پیشبرد حوزه و دین استفاده کنیم. البته استفاده از ابزارهای جدید باید با حفظ مبانی درست اجتهادی و روشهای عمیق و ریشهدار سنت حوزه همراه باشد. حوزه باید ضمن پایبندی به مبانی اصیل علمی، فقهی و اجتهادی خود، از ظرفیت فناوریهای نوین برای توسعه آموزش، پژوهش، تبلیغ، ارتباط با جامعه و انتقال معارف دینی بهره ببرد.
انشاءالله حوزههای علمیه با انسجام، بصیرت و روح انقلابی و با تکیه بر مبانی اصیل خود و در امتداد راه مرجعیت و ولایت، مسیر خود را با قوت ادامه خواهد داد.