محافل فاطمی روایت اهتمام مراجع عظام تقلید در احیای عزای بانوی دو عالم
درآمدایام فاطمیه، سالروز شهادت حضرت زهرا(س)، از مهم ترین مناسبت های مذهبی شیعیان جهان است و مجالس و محافل آن، جلوه گاه ارادت و اخلاص عاشقان اهل بیت (ع)به شمار می رود. در این میان، مراجع عظام تقلید با اهتمامی جدی و ستودنی، همواره پیشگام پاسداشت این ایام و احیای عزای فاطمی بوده اند؛ چه از رهگذر برپایی مجالس در بیوت خود و چه با راهپیمایی باشکوه و هیئت سینه زنی با پای برهنه از بیت تا حرم مطهر حضرت معصومه(س) که همواره با استقبال پرشور عاشقان و ارادتمندان آن حضرت روبه رو شده است. آنان به تأسی از امامان معصوم(ع)، در زنده نگه داشتن سیره و مرام و نشر ارزش های والای مکتب علوی و احیای معارف بلند خاندان رسالت، مجاهدت ها و مرارت های فراوانی را متحمل شده اند. در متن پیش رو، اقدامات و خدمات فاطمی برخی از مراجع عظام تقلید تقدیم می گردد.
مودّت فاطمی در سیره آیت‌الله‌العظمی سید محمدرضا گلپایگانی(قد)آیت‌الله‌العظمی سید محمدرضا گلپایگانی(قد) در زمان حیات نورانی خویش، اهتمام ویژه‌ای به مراسم فاطمیه داشت و جمله معروفی دارند که گریه بر سیدالشهدا(ع) تولّی است، گریستن در عزای حضرت زهرا(س) هم تولّی و هم تبرّی است و با همین اعتقاد راسخ، ایشان پیام ارزشمندی صادر کرد و با تشکیل مجالس عزاداری بسیار تأثیرگذار، رسالت ولایی خود را در امر نهضت فاطمیه انجام داد و سنت پیاده‌روی در عاشورای فاطمی را در شهر مذهبی قم زنده نمود. ایشان با پای پیاده، مسیر منتهی به حرم حضرت فاطمه معصومه(س) را طی می‌کرد. این رسالت و سنت فاطمی توسط مراجع عالی‌قدر تقلید، آیات عظام میرزا جوادآقا تبریزی، محمد فاضل لنکرانی، صافی گلپایگانی(قد) و وحید خراسانی نیز با شکوه خاصی انجام و احیا گردیده است.
آیت‌الله‌العظمی گلپایگانی(قد) ضمن قرائت آیه شریفه مودّت درباره حضرت زهرا(س) می‌گویند:
1. حضرت زهرا(س) از منظر قرآن کریم
توجه تمامی مسلمانان را به جلالت و عظمت والای بانویی معطوف می‌دارم که خداوند متعال در قرآن از او به کوثر یاد می‌کند و رسولخدا(ص) به‌هنگام نزول آیه «وآت ذا القربی حقّه»، فدک را به او عطا می‌فرماید و بعد از نزول آیه تطهیر، در کنار خانه فاطمه زهرا(س) میفرمایند: السلام علیکم یا أهل‌البیت ورحمةالله وبرکاته «إنما یریدالله لیذهب عنکم الرّجس أهل البیت ویطّهرکم تطهیراً» و به‌هنگام مباهله، مصداق «نسائنا ونسائکم» قرار می‌گیرد و آیات «ویطعمون الطّعام علی حبّه مسکینا ویتیما وأسیرا إنما نطعمکم لوجه الله لا نرید منکم جزاء ولا شکورا»، «ویؤثرون علی أنفسهم ولو کان بهم خصاصة ...» در شأن او و همسر و فرزندانش نازل می‌گردد.
2. محبوبه رسول‌الله(ص)
پیامبر گرامی اسلام(ص) دستش را می‌بوسید و او را به‌جای خویش می‌نشاند و با لقب «امّ‌أبیها» خطاب می‌کرد و کراراً درباره او می‌فرمودند: «أنت سیدة نساءالعالمین، أنت سیدة نساء أهل‌الجنة من الأولین وآخرین، فداک أبوک یا فاطمه، أن الله یرضی لرضک ویغصب لغضبک» و هرگاه پیامبر با حضرت علی(ع) برای بیان اسرار خلوت می‌فرمودند، فاطمه(س) را نیز شرکت می‌داد.
فاطمه(س)، ولیةالله، حجةالله و پاره‌تن و روح رسول‌الله(ص) بود. احدی از او به پیغمبر شبیه‌تر و نزدیک‌تر و محبوب‌تر نبود. او صدیقه کبری و ناموس‌الله عظمی بود و خداوند متعال نسب پیغمبر(ص) و امامان مکرم را از ذریه او قرار داد.
ادب و اطاعت خالص او از پدر بزرگوار و احترام بی‌نظیر رسولخدا(ص) از او، همسرداری، خانه‌داری، تربیت فرزند و همه صفات و اخلاقش آموزنده و مشحون به حقایق عالی عرفانی و عنایات خاصه سبحانی بود.
3. غیرت فاطمی
در سال 1362 یا 1363 عده‌ای از شیعیان متمول و تحصیل‌کرده تونس خدمت ایشان آمدند و گفتند: ما به عربستان سعودی رفته و با مسئولین آن کشور صحبت کرده‌ایم که اجازه بدهند، قبرستان بقیع را بازسازی کنیم. آنها گفتند: اشکالی در بین نیست، فقط مراجع شیعه اثنی‌عشری جعفری باید اجازه کتبی بدهند که در آنجا به‌نام ائمه بقیع(ع) و مخصوصاً حضرت فاطمه زهرا(س) بنایی ساخته شود. نزد رهبر کبیر انقلاب هم رفته و ایشان فرموده بودند: به قم بروید و از آقای گلپایگانی سؤال کنید. ایشان هر نظری که بدهند، نظر من هم همان است.
اینها وقتی آمدند و این مسئله را مطرح کردند، آقا با دقت تمام گوش دادند و در پاسخ بدون لحظه‌ای مکث فرمودند: اگر تمام علمای اسلام هم با این موضوع موافقت کنند، من یکی مخالفت می‌کنم و حاضرم در راه این مخالفت، جان خودم را هم بدهم!.
استدلال ایشان این بود: آبادکردن قبرستان بقیع اشکالی ندارد؛ ولی اگر اینها بخواهند برای حضرت زهرا(س) قبری تعیین کنند و بقعه‌ای بسازند، آیا نخواهند گفت: شیعه 1400 سال درباره مجهول‌بودن مکان قبر فاطمه زهرا(س) دروغ گفته است؟ نخواند گفت، مگر شما زیارتنامه‌ای با این عبارت درست نکرده‌اید که: السلام علیک ایتها المخفیه قبرها؟ سعودی‌ها می‌خواهند با این ترفند و تعیین قبر حضرت زهرا(س) این فراز از زیارت‌نامه را دروغ جلوه دهند و بگویند آن را بردارید! اگر قبول کردند که قبر امام حسن، امام زین‌العابدین، امام باقر و امام صادق(ع) را بسازند، نیاز به کمک احدی نیست و خود من، کل هزینه ساخت آن بناها را تقبل می‌کنم؛ اما مخفی‌بودن قبر حضرت زهرا(س) سند مظلومیت و حقانیت شیعه است و اگر بنا بود آشکار شود، مثل قبر امیرالمؤمنین(ع)، آشکار می‌شد.
سفارشات مرجع والای شیعه
1. تقرب و دوستی مسلمانان به خاندان رسالت و ولایت؛
2. اقامه مجالس سوگواری گسترده برای حضرت زهرا(س)؛
3. ذکرکردن فضایل و مناقب آن‌حضرت؛
4. تجلیل و تعظیم از شخصیت نورانی آن بانوی مکرم اسلام؛
5. تجدید عهدکردن با پیامبر اکرم؟ص و اهل‌بیت(ع)؛
6. استفاده‌کردن از مجالس برای خودسازی و تکمیل نفس و تهذیب اخلاق؛
7. معرفی شخصیت، حیات و خصایص اخلاقی آن‌حضرت با تشکیل سمینارها و از طریق رسانه‌های گروهی، محققان، مؤلفان، خطباء و شعرا و تدوین کتب و ایراد سخنرانی و سرودن اشعار؛
8. تبلیغ دیدگاه‌های قولی و عملی آن‌حضرت در مورد زن و نقش اجتماعی او؛
9. سفارش به بانوان برای پیمودن مدارج ترقی و تعالی و تأسی از حضرت زهرا(س)
10. سفارش به زبان در رعایت حیا و حجاب و عفت و التزام به تکالیف شرعی؛
11. سفارش به بانوان به اینکه حضرت زهرا(س) را یگانه رهبر خود بدانند؛ زیرا او بهترین الگو برای جامعه بانوان می‌باشد؛
12. سفارش به متمکنین با ایجاد مراکز عام‌المنفعه جهت تأمین نیازهای جامعه اسلامی‌مان؛
13. زنده نگهداشتن همیشگی یاد حضرت زهرا(س) در دل‌ها؛
14. در خواست دعا از خداوند برای همه مسلمانان برای حفظ ارزش‌ها، وحدت کلمه، تعظیم شعائر، کفرستیزی، روحیه استقلال و استغناءداشتن از بیگانگان و جهاد با استعمارگران همراه با آرزوی موفقیت برای حفظ و عظمت ایران و کشورهای اسلامی و مصون‌ماندن از شر استکبار شرق و غرب.
ولایت حضرت فاطمه زهرا(س) در سیره آیت‌الله‌العظمی میرزاجواد تبریزی(قد)آیت‌الله‌العظمی تبریزی(قد) یکی از مظاهر والای عشق و ارادت به خاندان عصمت و طهارت(ع) به‌شمار می‌آمد. به‌هنگام ذکر مصائب اهل‌بیت(ع) مخصوصاً حضرت سیدالشهدا(ع) و حضرت زهرا(س) باران اشک از دیدگان مبارکش جاری بود. به‌خصوص زمانی که معظم‌له هرساله در ایام فاطمیه، به‌پاس گرامی‌داشت مقام حضرت زهرا(س) در حالی تحت‌الحنک انداخته و با پای پیاده مسیر طولانی بیت را تا حرم حضرت معصومه(س) می‌آمدند، همگان شاهد بودند که آیت‌الله تبریزی، چگونه در مصائب اندوه‌بار حضرت زهرا(س) اشک می‌ریختند. در این راهپیمایی باشکوه معنوی که علما و شاگردان و ارادتمندان حضرت زهرا(س) ایشان را همراهی می‌کردند که این حرکت، جلوه معنوی خاصی را بر فضای شهر مقدس قم حاکم می‌ساخت. آن بزرگوار بسیار رقیق‌القلب و سریع‌البکاء بودند و در تمام ایام سوگواری، علاوه بر اقامه عزا، از آنجایی که ارادت شدیدی به حضرت زهرا(س) داشتند، هر ساله هم راهپیمایی و هم با ارسال پیام‌های پرمحتوای خویش، مردم را دعوت به برگزاری مجالس عزا فرامی‌خواندند تا نام و یاد مظلومیت آن بزرگوار زنده شود.
1. حضرت زهرا(س) و حقانیت شیعه
یکی از ادله قاطع شیعه که امکان خدشه در آن و جود ندارد و کسی نمی‌تواند آن را نادیده بگیرد، مسائل مربوط به حضرت فاطمه زهرا(س) است؛ زیرا آن‌حضرت مقام و منزلت بلندی نزد خداوند دارد. مرحوم کلینی(قد) در کافی به سند صحیح روایت می‌کند که: جبرئیل(ع) بعد از رحلت پیامبر اکرم(ص) مرتباً بر فاطمه زهرا(س) نازل می‌شد و از آنچه در آینده بر فرزندان آن‌حضرت وارد خواهد آمد، خبر می‌داد و علی‌بن ابی‌طالب(ع) آنها را می‌نوشت.
پیامبر اکرم(ص) نسبت به دختر عزیزشان سفارشات بسیاری نمودند. چه شد که این دختر 75 یا 95 روز بعد از وفات پدرش از دنیا رفت و او را شبانه غسل دادند و شبانه دفن نمودند؟ چه پیش آمد که باید قبرش مخفی بماند؟ در صورتی که قدر متیقّن از مودّت و محبت به اهل‌بیت(ع)، فاطمه زهرا(س) است...
اما با تعمیق در تمام زوایای این مسئله مهم و اساسی پی می‌بریم، وصیت آن‌حضرت به غسل و دفن در شب و عمل حضرت علی(ع) به این وصیت حکیمانه، برای اقامه یک حجت بزرگ برای نسل‌های آینده بود تا در این‌باره تفکر کنند و بپرسند: چرا قبر حضرت فاطمه(س) مخفی است؟ مرحوم کلینی روایت صحیحه‌ای را از امام هفتم حضرت موسی‌بن جعفر(ع) نقل می‌کند: «ان فاطمة صدیقة شهیدة». در روایت دیگری مرحوم کلینی نقل می‌کند: امیرالمؤمنین(ع) بعد از دفن همسرش فاطمه(س) رو به سمت قبر رسول‌الله(ص) کرد و عرضه داشت: یا رسول‌الله! در فراق فاطمه‌ات صبر ندارم. علی‌بن ابی‌طالب(ع) که 25 سال صبر کرد و فرمود: «صبرت وفی‌العین قذی وفی‌حلق شجا» و در تمام جنگ‌ها مقاومت نمود، بعد از شهادت همسرش می‌فرماید: صبرم تمام شده است.
سپس به پیامبر(ص) عرض می‌کند: دخترت به تو خبر خواهد داد که چگونه امت تو در نابودی او دست به دست هم دادند. «وستنبئک ابنتک بتظافر امتک علی هضمها» واژه هضم در اینجا به خود زهرای مرضیه(س) نسبت داده شده است؛ یعنی همه امت برای از بین‌بردن آن بانوی بزرگ تلاش کردند و با ضمیمه این جمله به کلام فرزندش حضرت موسی‌بن جعفر(ع) که فرمود: «فاطمة صدیقة شهیدة» نتیجه معلوم خواهد بود.
2. تأسی به حضرت زهرا(س) راه بندگی
آن‌حضرت به اتفاق همه تواریخ، بعد شهادت پدرش از طرف دستگاه حاکم مورد اذیت واقع شد؛ با اینکه خداوند در قرآن کریم می‌فرماید: ای پیامبر، به مسلمان‌ها بگو هیچ اجری در مقابل رسالت خویش نمی‌خواهم، مگر مودّت و محبّت خویشان خود را و پیامبر(ص) هیچ خویشی نزدیک‌تر از فاطمه زهرا(س) نداشت. همانا پیامبر خدا(ص) فرمود: فاطمه پاره تن من می‌باشد؛ هرکس او را اذیت کند، مرا اذیت نموده است و هرکس او را دوست داشته باشد، مرا دوست داشته است؛ ولی غاصبان خلافت، مراعات حق آن‌حضرت را ننموده و حق آن‌حضرت را غصب و ظلم‌هایی در حق او کردند که منجر به شهادت آن‌حضرت گردید. در حالی از دنیا رفت که از جماعت غاصب غضبناک بود. اگر حضرت فاطمه زهرا(س) خشمناک از آن جماعت غاصب نبود، پس چگونه وصیت فرمود که شبانه دفن شود و دفن و تشییع و قبر او مخفی باشد؟ آیا این وصیت، اعلام غضب و خشم او از غاصبان خلافت نبود؟ آیا این وصیت، برهانی بر مصائب و ظلم‌های فراوانی که بر آن‌حضرت وارد گردید، نمی‌باشد؟ آیا این وصیت، حاکی از غضب و خشمی نیست که خداوند به غضب او غضبناک و خوشحالی او خوشحال می‌شود؟
این مختصر کافی است برای کسانی که قلب سلیم و گوش شنوا دارند. ظلمی که بر آن‌حضرت وارد گردید، هرگز قابل انکار نمی‌باشد و این مسئله امری است، متواتر که احتیاجی به‌دلیل و برهان ندارد. آنچه این امت برای رسیدن به شفاعت رسولخدا(ص) و به‌خصوص حضرت صدیقه طاهره(س) دل به آن بسته است، همین گریه‌ها و همین مجالس است و همه اینها، اسباب شفاعت می‌باشند. با تأسی به سیره حضرت فاطمه(س) راه بندگی و تهذیب را بیاموزید که بی‌ولای فاطمه(س) راه‌رفتن روی زمین، غاصبانه است.
3. آیا به سفارشات پیامبر(ص) عمل کردند؟
رسولخدا(ص) به‌اتفاق شیعه و سنی فرمودند: «إنی تارک فیکم الثقلین ما إن تمسکتم بهما لن تضلوا بعدی کتاب الله وعترتی أهل‌بیتی فإنهما لن یفترقا حتی یردا علی الحوض»؛ وسائل‌الشیعه/27/33 یعنی من دو چیز گران‌بها و سنگین را در میان شما به یادگار می‌گذارم، قرآن و عترتم(ع) که این دو هیچ‌گاه جدا نخواهند شد تا در روز قیامت، کنار حوض کوثر بر من وارد شوند.
یکی از ادله قاطع شیعه که در آن هیچ خدشه‌ای نیست و اگر کسی بصیرتی داشته باشد، امکان جهل و نادیده‌گرفتن آن را ندارد. هجوم به خانه صدیقه شهیده، حضرت فاطمه زهرا(س) است.
آیه مودّت است که خداوند فرمودند: «قل لا أسألکم علیه أجراً الاالمودة فی القربی». اکثر علمای اهل سنت معترف‌اند که منظور این آیه اهل‌بیت پیامبر(ص) است. از جمله: حاکم در مستدرک، ج 3، ص 172؛ هیثمی در مجمع‌الزواید، ج 7، ص 103 و ج 9، ص 168؛ عمدةالقاری، ج 16، ص 71؛ تثبیت‌الامامة، ص 28؛ المعجم‌الکبیر، ج 3، ص 47 و ... . به‌طور حتم، قدر متیقن آن فاطمه زهرا(س) است. پس چه شد که آن‌حضرت را شبانه دفن کردند و قبرش مخفی است؟! این حادثه نشانه و حجتی است بر همه که بر اساس حکمت انجام شد.
4. توسل کلید نجات
بی‌شک یکی از مراجع بزرگواری که محبت زائدالوصفش به سیده زنان عالم، حضرت زهرا(س) شهره عام و خاص بود و حقیقتاً نیز نقشی مؤثر در احیای عزای فاطمیه داشت، آیت‌الله‌العظمی میرزاجواد تبریزی(قد) بود. فرزند این بزرگمرد علم و اخلاق می‌گوید: مرحوم میرزا با جمعی از فضلا و طلاب و مؤمنین در روز سوم جمادی‌الثانی، یعنی روز شهادت حضرت فاطمه زهرا(س) در فصل گرما که هوا بسیار سوزاننده بود، با پای برهنه به سوی حرم حضرت معصومه(س) حرکت می‌کردند. این در حالی بود که حتی یک گام بر روی آسفالت و با پای برهنه قدم‌زدن مشکل بود؛ به‌طوری‌که من خودم با آنکه جوان بودم، طاقت نداشتم قدمی بردارم... روزی به مرحوم والد رو کردم و گفتم: آقا گرما شدید است و شما اگر اذیت می‌شوید. کفش بپوشید، ایشان همان‌طور که به سینه می‌زد و گریه می‌کرد، فرمودند: فرزندم بگذار پاهایم بسوزد برای مصیبت فاطمه زهرا(س) هر کاری بکنم، کم است. مگر این دخت رسولخدا(ص) چه گناهی داشت که این همه ظلم در حق او مرتکب شدند. پسرم مگر مصیبت حضرت کم بود؟ ما هر کاری در مصیبت بی‌بی دو عالم کنیم، کم کرده‌ایم.
مرحوم میرزا از شدت سوزش، پای‌شان سرخ شده بود. وقتی به خانه برگشتیم، کف پای ایشان بر اثر شدت گرمای سوزان آسیب دیده بود؛ ولکن ایشان اشک می‌ریخت و می‌فرمود: این برای مصیبت حضرت فاطمه زهرا(س) کم است. گریه بر مصائب اهل‌بیت(ع) کلید نجات هر انسانی است. علمای بزرگ هرگاه یادی از مصائب اهل‌بیت(ع) می‌شود، همانند کودکی در فراق مادر زارزار گریه می‌کردند.
بصیرت فاطمی در سیره آیت‌الله‌العظمی فاضل لنکرانی(قد)یکی دیگر از بزرگان عالم مرجعیت که می‌بایست ایشان را از جمله سرآمدان احیای فاطمیه توصیف کرد، آیت‌الله‌العظمی محمد فاضل لنکرانی(قد) است. شخصیتی که لازمه مقابله با استکبار جهانی از سوی شیعیان و مسلمین را تأسی به سیره نورانی اهل‌بیت(ع) به‌ویژه حضرت فاطمه زهرا(س) می‌دانست.
ایشان بیش از پنجاه سال در ایام و مناسبت‌های گوناگون در منزل خود مراسم روضه‌خوانی دایر می‌نمود و برای بزرگداشت شایسته و اداشدن حق عظیم بانوی بزرگ اسلام، حضرت زهرا(س)، مردم را به برپایی مجالس عزا در ایام فاطمیه ترغیب و دعوت می‌کردند و سفارش می‌نمودند که مردم در روز شهادت آن بزرگوار، همانند عاشورای حسینی با مجالس گسترده و تشکیل محافل عزا عشق و علاقه خود را به خاندان عصمت و طهارت(ع) ابراز دارند و در همین راستا، هر سال پیام‌های ارزشمندی را صادر می‌کردند که به منتخبی از این پیام‌ها و بیانات اشاره می‌شود.
1. فلسفه مجالس عزاداری
ایشان می‌گفتند: در سایه مجالس عزاداری سالار شهیدان(ع)، حقیقت کفر و باطل، افشا و دین اسلام ترویج می‌شود و جوانان با اسلام حقیقی که در مکتب تشیع است، آشنا می‌شوند. در این مجالس، اوصیای رسولخدا(ص) و دستورهای آنان برای جامعه بشری معرفی می‌شوند.
خیال نشود که در این مجالس ظاهراً عده‌ای جمع می‌شوند و برای مصائب آن حضرت گریه و عزاداری می‌کنند و مسئله تمام می‌شود. این گریه‌ها بزرگترین فریادها بر سر ظالمین است. بزرگترین شخصیت زمان ما یعنی امام راحل(قد) حاضر نبود، برای از دست‌دادن فرزند مجتهد خود گریه کند؛ اما برای مصائب حضرت امام حسین(ع) اشک می‌ریخت. ما با این اشک‌ها و عزاداری‌ها، انقلاب اسلامی را ایجاد کردیم و در مقابل کفر و ظالمین ایستادیم.
2. در پناه اول بانوی جهان
آیت‌الله فاضل لنکرانی می‌گفتند: راجع به حضرت زهرا(س) باید توجه داشته باشیم که استکبار جهانی در کامل‌ترین توطئه‌هایش به این نتیجه رسیده که تا زمانی که مردم این مملکت مسلمان هستند و نسبت به عقاید مذهبی خودشان پای‌بندند و برای جنبه‌های دینی خودشان، شخصیت‌هایی مثل حضرت زهرا(س) دارند، با این مملکت نمی‌توانند بجنگند. هیچ نقشه‌ای را نمی‌تواند پیاده کند؛ ولو اینکه عوامل زیادی در این مملکت دارند؛ لکن این عقاید محکم مردم نسبت به مسائل اعتقادی، مانع از این است که استکبار بتواند نقشه‌ای را در اینجا پیاده کند؛ لذا به فکر افتاده که شاید بتواند -خدای ناکرده- بین مردم و شخصیت‌ها یک جدایی بیندازد، یک تزلزل اعتقادی ایجاد کند؛ راهی که الآن استکبار جهانی مشغول پیمودن آن است، کوچک‌کردن شخصیت‌های مذهبی از نظر ما مسلمان‌هاست و در رأس همه آنها، حضرت زهرا(س) است.
3. عاشورای فاطمی
باید یک عاشورای دومی بپا کنیم، یعنی مردم در کوچه و خیابان‌ها بریزند و به‌صورت دسته‌جات برای شهادت آن مظلومه، مرثیه‌سرایی کنند که این کار بیرون‌ریختن و سروسینه‌زدن، پشتوانه بسیار بزرگی است برای حفظ شخصیت‌های ما و الاّ با گفتن‌ها و شنیدن‌ها و نوشتن‌ها و مطالعه‌کردن‌ها، ما درست به هدفمان نمی‌رسیم. فضایل حضرت زهرا(س) را چه در زمانی که در بطن أمّ بود و بعد از ولادت تا آخر، خطبه‌ای را که در مسجد ایراد کرد، برای مردم بگوییم. خیال هم نشود که این خطبه در یک وضع عادی واقع شد؛ بلکه این قیام در مقابل حکومت است، آن هم در مقابل شخص حاکم. حضرت زهرا(س) چنین خطبه غرّایی ایراد کرد و فضایل دیگری که در ایشان وجود دارد. این بر ماست که نگذاریم، این چنین شخصیت‌هایی در ذهن جامعه ما، مبدّل به افراد عادی بشود و امتیازی برای اینها قائل نباشیم.
4. از وظایفمان کوتاهی نکنیم
باید در شرایط کنونی آگاهی بیشتر نسبت به افکار و اندیشه‌ها و دستورالعمل‌های آن بانوی گرامی و فرزندان معصوم ایشان(ع) داشته باشیم و مبادا در انجام وظایف خود کوتاهی نماییم. لازم است علمای بلاد و خطبای محترم علاوه بر آنکه مجالس عزاداری را هرچه با شکوه‌تر انجام می‌دهند، ابعاد معنوی و علمی آن‌حضرت را مورد توجه خاص قرار دهند و بحمدالله مکتب تشیع، مشحون از استدلال و منطق است.
5. الگوی جامع انسان‌ها
یکی از بزرگترین افتخارات شیعه، داشتن شخصیتی است که سیده زنان عالم و دارای مقام عصمت و طهارت است و به‌مقتضای آیه تطهیر که در مورد پنج‌تن نازل شد و در رأس آنها رسول گرامی اسلام(ص) است، از هر رجس و پلیدی و هر گناه و معصیت بر حسب اراده تکوینی خداوند متعال دور و به طهارت مطلقه و پاکی از هر جهت آراسته است. مقام شامخ آن بزرگوار، از افق افکار محدود و نارسای ما بیرون و دست اندیشه و فکر ما از پی‌بردن به آن کوتاه است.
او اولین شهیده راه پرافتخار ولایت و امامت بود و ائمه معصومین(ع) عموماً به فرزندی ایشان افتخار می‌کردند. حضرت فاطمه(س) زنی است که در اوج مظلومیت و با وجود مصائب فراوان، خصوصاً مصیبت از دست‌دادن پیامبر(ص) و در شرایط بسیار حساس که بشر عادی حتی قادر بر تکلم معمولی نیست، در حضور حکام و بزرگان قوم آن‌چنان خطبه‌ای ایراد می‌کند که خردمندان از درک آن عاجزند که چگونه یک زن، در چنین موقعیتی بتواند این‌گونه مستدل و محکم سخن بگوید؛ آن هم مطالبی بسیار مهم و مربوط به توحید، نبوت و امامت و نیز سرزنش کسانی که به‌حکم راحت‌طلبی و زندگی آرام، وظیفه الهی خود را ترک و در برابر ظلم دیگران سکوت نموده‌اند.
آن بانو که واجد همه کمالات ظاهر و باطن بود. او نه‌تنها دخت پیامبر(ص) است، بلکه صاحب همه عناوینی است که می‌تواند حاکی از هریک از کمالات بشری باشد. حضرت فاطمه زهرا(س) اشرف زنان عالم و الگوی تام و جامع و کامل برای همه انسان‌ها اعم از زن و مرد است.
اصالت فاطمی در اندیشه آیت‌الله‌العظمی صافی گلپایگانی(قد)فاطمه(س) از اهل‌بیتی است که خداوند متعال، عالم را به‌واسطه وجود ایشان خلق فرموده است؛ آنجا که رسولخدا(ص) فرمود: «لَوْ لَا نَحْنُ مَا خَلَقَ اللهُ آدَمَ وَلَا حَوَّاءَ وَلَا الْجَنَّةَ وَلَا النَّارَ وَلَا السَّمَاءَ وَلَا الْأَرْض»1 و یا حضرت امیرالمؤمنین(ع) در آن مرقومه‌ای که به معاویه مرقوم نمودند، می‌فرماید: «فَإِنَّا صَنَائِعُ رَبِّنَا وَالنَّاسُ بَعْدُ صَنَائِعُ لَنَا»2 این عبارت، از نظر معنا خیلی مهم است. بعضی می‌خواهند بگویند که معنای این روایت این است که مردم تربیت‌شده یا پرورش‌یافته مکتب ما هستند؛ ولی هیچ مانعی ندارد که به این معنا باشد که هدف غایی از خلقت، وجود محمد وآل محمد(ع) است و یا آن حدیث قدسی که خداوند می‌فرماید: «خَلَقْتُکَ لِأجْلِی»3 و در حدیثی دیگر می‌فرماید: «لَوْلَاکَ مَا خَلَقْتُ الْأَفْلَاکَ»4. اصلاً انسان نمی‌تواند بفهمد که خداوند متعال که می‌فرماید: تو را برای خودم خلق کردم و همه افلاک را برای تو خلق کردم، چه معنایی دارد؟
آنچه از همه این سخنان معلوم می‌شود، این است که ارتباط آنها با خداوند متعال بسیار بالاست؛ چراکه خداوند متعال، بالا و والاست؛ البته خود پیغمبر اکرم(ص) اظهار عجز می‌کند و اظهار می‌دارد: «مَا عَرَفْنَاکَ حَقَ مَعْرِفَتِکَ»5
باید دانست که ما هرچه داریم از اهل‌بیت(ع) داریم. غیر از آنها هرکس هرچه می‌گوید، وقتی انسان آنها را ملاحظه می‌کند، می‌بیند به جایی متصل نیست و نمی‌شود به آن اعتماد کرد.
همه چیز در مکتب اهل‌بیت(ع) است که پیامبر فرمود: «إنّی تارکٌ فیکُمُ الثّقلین کتاب‌الله وَعِتْرَتی»؛ یعنی همه چیز را از اهل‌بیت بگیرید و از غیر اینها نگیرید.
حضرت رسول(ص) فرمود: نه از اینها جلو بیفتید و نه عقب که اگر جلو بروید، گمراه می‌شوید و اگر عقب بیفتید، هلاک می‌گردید و نیز می‌فرماید: «لاتُعَلِّمُوهُم»؛ چیزی یادشان ندهید، «فإنَّهُم أعْلَمُ مِنْکُم»؛ [زیرا] از تمام مردم، اینها عالم‌تر هستند.
حال در میان اهل‌بیت(ع)، حضرت زهرا(س) یک محوریت خاصی دارند؛ ملاحظه کنید وقتی اهل‌بیت(ع) معرّفی می‌شوند، ایشان در صدر هستند؛ «هُمْ فَاطِمَةُ وَأبُوهَا وَبَعْلُهَا وَبَنُوهَا»6
آن‌حضرت در بین اهل‌بیت(ع)، مقام و عظمت خاصی دارند که همه ائمه(ع) به وجود ایشان افتخار می‌کنند. در واقع، آن وجود مقدس برای همه اهل‌بیت(ع) حجت است؛ یعنی برای حقانیت خودشان و برای بطلان غاصبین و ستمگران به وجود آن بزرگوار احتجاج می‌کنند. همه اهل‌بیت(ع) حجتند؛ ولی حضرت فاطمه زهرا(س) از این جهات، حجیتش از همه بیشتر است.
فاطمه زهرا(س) سیدة نساءالعالمین، بضعةالرسول وقرینة ولیّ‌الله، بانویی که در مباهله به‌حکم قرآن مجید، اختصاصِ شرکت داشت و از اهل‌بیت(ع) هم، یگانه بانویی بود که به مقام عصمت و طهارت چون پدر و همسر و فرزندانش آراسته بود و در آن اجتماع که حتی امّ‌سلمه هم اجازه حضور نیافت و از پیامبر اکرم(ص) جواب «إنّکِ على الخیر» شنید، فقط یگانه بانویی که حضور داشت، آن‌حضرت بود.
او در غیر مقام نبوت، در اخلاق و علم و کمالات نسبت به پدر، نسخه‌ای مطابق اصل بود و مثل سایر ائمه(ع) سیره و رفتار و گفتارش، دین و شرع و دلیل احکام الهی است.
او امامت به‌معنای علم و هدایت را حائز بود و به‌عنوان یک بانوی اول اسلام در عفاف و عصمت و کرامت و ستر، وجودش الگو و اسوه است. اشتغال به کارهای بیرون از منزل و همکاری با مردان نامحرم دون شأن هر زن ذی‌شأن و ملتزم به ستر و عفاف است تا چه رسد به بانویی که شأنش «إنّ اللهَ تَعَالى یَغْضِبُ لِغَضَبِ فَاطِمة وَیَرْضى لِرِضَاهَا» باشد. اصلاً حضور در جاهایی که مختص به مردان است، برای بانویی مانند او تنازل از مقام اجل و امنع و اقدس اوست.
معجزه بزرگ حضرت فاطمه(س)
یکی از معجزات حضرت زهرا(س)، خطبه بالبدیهة آن‌حضرت بود. آن بزرگوار در آن جوّ اختناق و کودتای بزرگی که شده بود، با آن مصیبت جانکاه و عظمای ارتحال حضرت رسول(ص) و بعد مصائب دیگر، این خطبه را که در اوج فصاحت و بلاغت است، انشاء کرد که امیرالمؤمنین(ع) هرچند امام البلغاء وامیر الفصحاء است و می‌فرمود: «إِنَّا لَأُمَرَاءُ الْکَلَامِ وَفِینَا تَنَشَّبَتْ عُرُوقُهُ وَعَلَیْنَا تَهَدَّلَتْ غُصُونُه»؛7 ولی جوّ اجازه نمی‌داد که چنان سخنرانی جامع و گویا و کوبنده و ماندگاری ایراد نماید.
عظمت حضرت صدیقه طاهره(س) باعث شد که در آن اجتماع تاریخی و محاکمه بزرگ نتوانستند مانع خطبه‌خواندن ایشان شوند و چنان بود که شخص حضرت رسول اکرم(ص) حضور یافته‌اند و بسیاری از مردم حاضر، وقتی آن حقایق بیان می‌شد، گریه می‌کردند.
به هر حال، این خطبه متضمن مطالب بسیار بالاست و از معجزات اهل‌بیت(ع) است و لذا در مثل کتاب بلاغات‌النساء که در قرن دوم هجری نوشته شده است، این خطبه را نقل می‌کند.
البته فضایل آن‌حضرت بسیار زیاد است؛ همین حدیث مشهور نبوی که «إِنَّ اللهَ تَعَالَى یَغْضَبُ لِغَضَبِ فَاطِمَةَ وَیَرْضَى لِرِضَاهَا»8 در عین اختصار، معنای والا و مهمی دارد. حقائق و مطالب مهم ولایی تا حضرت مهدی(عج) از این روایت استفاده می‌شود، یا این حدیث که پیغمبر اکرم(ص) هنگامی که می‌خواهند حضرت فاطمه(س) را دلداری و تسکین خاطر بدهند، میفرمایند: «أبشری یا فَاطِمة إنّ المَهْدِیّ منک»9 ای فاطمه! بشارت بر تو باد که مهدی از توست؛ این بسیار مهم است که پیامبر اکرم(ص) شخص اول عالم امکان، برای آرامش روان و آماده‌ساختن دختر عزیز و یگانه خود برای تحمل مصایب و مسائلی که پیش می‌آید، این‌گونه دلداری می‌دهند که مهدی از توست، یعنی همه از تو و برای توست و سیر جهان به سوی تو و پیروزی حق بر باطل و نور بر ظلمت برای توست. به هر حال سخن در عظمت حضرت زهرا(س) بسیار زیاد است.
فاطمیه یک تاریخ است
فاطمیه یک تاریخ است، فاطمیه یعنی فریاد بر سر ظالمان، فاطمیه یعنی جهاد برای پیروزی حق بر باطل و بالأخره فاطمیه یعنی روز حکومت جهانی و الهی حضرت مهدی(عج).
آری! فاطمیه عاشوراست، فاطمیه شب قدر است، فاطمیه غدیر و نیمه شعبان است و فاطمیه یعنی روز پیروزی نور بر ظلمت.
در پرتو بیان فضائل آن‌حضرت، همه ابعاد دین و ولایت ائمه طاهرین(ع) و دعوت اسلام و قرآن و مکتب اهل‌بیت(ع) و در کل، رسالت رسول اکرم(ص) را باید تبلیغ نمود.
باید با بدعت‌ها، با بیگانه‌گرایی‌ها، با نابسامانی‌ها، با گناه، با شیوع مناهی و ملاهی، با فساد، با جهل و ضلالت مبارزه نمود.
مکتب اهل‌بیت(ع)، مکتب معرفت، مکتب علم و بیداری، مکتب آگاهی و عدالت و برابری و رشد عقلی و اندیشه‌های نورانی است که همه باید آن را در این فرصت‌ها بازگو کنیم و همه باید قدردان مجالس نورانی فاطمی باشیم و از برکات آن کمال استفاده را نموده و مهمترین وظیفه خود را دعا با تضرّع و انابه به درگاه خداوند متعال برای تعجیل در فرج موفورالسرور فرزند عزیز فاطمه، حضرت مهدی(عج) قرار دهیم؛ اللّهم عجل فرجه الشریف واجعلنا من أعوانه وأنصاره والمستشهدین بین یدیه.
..............................................
پی نوشت‌ها1. عیون اخبارالرضا(ع)؛ ج1، ب26، ح22.
2. نهج‌البلاغه، نامه28.
3. الجواهرالسنیه؛ شیخ حر عاملی، ص710.
4. بحارالانوار؛ ج15، ب1، ح48.
5. بحارالانوار؛ ج68، ب61، ح1.
6. عوالم‌العلوم، ص933.
7. نهج‌البلاغه، خ233.
8. صحیفه امام رضا(ع)، ص45،ح22.
9. البرهان متقی هندی، ص94.