به گزارش خبرگزاری حوزه، آیت‌الله علیرضا اعرافی مدیر حوزه‌های علمیه کشور، در آیین افتتاحیه دومین اجلاسیه سالانه «راهنمایان تهذیبی و تربیتی مدارس علمیه کشور» که در مدرسه علمیه معصومیه قم برگزار شد، به تبیین نقش حوزه‌های علمیه در تربیت انسان‌های مجاهد، حفظ دستاوردهای انقلاب اسلامی و اهمیت اندیشه تمدنی پرداخت.
مدیر حوزه‌های علمیه، ضمن تقدیر از تلاش‌های معاونت تهذیب و تربیت حوزه و کارگزاران مدارس علمیه سراسر کشور، این اجلاسیه را فرصتی برای بازشناسی رسالت سنگین تربیت انسان‌های بزرگ و آینده‌ساز خواند و افزود: مسیر تهذیب و تربیت در حوزه، تنها محدود به انتقال دانش نیست؛ بلکه ساختن انسان‌های جامع، متعهد و توانمند برای مقابله با چالش‌های امروز و آینده انقلاب اسلامی است.
انقلاب اسلامی
مواجهه عالمانه با تمدن معاصر
آیت‌الله اعرافی، انقلاب اسلامی را نه یک جنبش اجتماعی یا سیاسی محدود، بلکه «انقلابی معرفتی و تمدنی» توصیف کرد که مبتنی بر نظریه‌پردازی بنیادین حضرت امام خمینی(قد) شکل گرفته و توانسته، مواجهه عمیق و حکیمانه با تمدن غربی را رقم بزند.
وی با اشاره به نقش حوزه‌های علمیه در همراهی با امام خمینی(قد) گفت: انقلاب اسلامی برآمده از نظریه و عمل متعالی است؛ حوزه توانست با نورافشانی خود در پرتو امام، مسیر تبیین و تحقق این انقلاب را هموار سازد.
تربیت انسانی و تهذیب
رسالت حوزه‌های علمیه
آیت‌الله اعرافی تربیت انسان‌های متعالی را شرط اصلی تحقق رسالت حوزه دانست و افزود: ما در روزگار پیش‌رو، با سنگینی‌ها و سختی‌های فراوان مواجهیم و تربیت سرداران و سربازان عالم، شجاع و حکیم بر عهده ماست. این رسالت، امانتی است که باید با اهتمام و تدبیر آن را پیش برد.
وی در تبیین اهمیت طرح‌های تهذیبی حوزه به‌ویژه «طرح تعالی» اظهار کرد: این طرح‌ها، علاوه بر تربیت فردی، زمینه تربیت جامع، متوازن و تمدنی طلبه را فراهم می‌کنند. حوزه باید قادر باشد اضداد تربیتی مانند دنیا و آخرت، معنویت و رفاه مادی، عقل و احساس را به‌طور متوازن در فرد جمع کند.
ده مؤلفه کلیدی هویت حوزه
مدیر حوزه‌های علمیه، ده عنصر اصلی هویت حوزه را برای تربیت جامع طلبه بدین شرح عنوان کرد:
۱. روح تمدنی اسلام و تفسیر جامع آن؛
۲. هویت ریشه‌دار تاریخی حوزه؛
۳. معرفت و دانش‌بنیانی حوزه؛
۴. شور معنوی و اخلاقی؛
۵. قابلیت بلاغ و تبلیغ و کنشگری اجتماعی؛
۶. روح مردمی و خدمت‌گزاری؛
۷. روح سیاسی متناسب با ارزش‌ها؛
۸. روح انقلابی و بن‌بست‌شکنی؛
۹. رویکرد جهانی و توان گفت‌وگو با همه افکار و ادیان؛
۱۰. قدرت‌سازی الهی برای پیشبرد ارزش‌های دینی و تمدنی.
آیت‌الله اعرافی خاطرنشان کرد: تحقق این مؤلفه‌ها، زمینه‌ساز تربیت انسان‌های مؤمن، عاقل و مجاهد خواهد بود و نقش مربیان و راهبران حوزه در این مسیر حیاتی است.
بازخوانی دستاوردهای انقلاب اسلامی
وی در تحلیل انقلاب اسلامی گفت: انقلاب اسلامی، فروپاشی نظام استبدادی شاهنشاهی و پایان دودمان پهلوی را به دنبال داشت و بیش از صد شاخص دستاورد در زمینه‌های استقلال، آزادی، نظام مردم‌سالار و توسعه داشته است. این انقلاب همچنین توانست نظریه نوین تمدنی و اسلامی را به جهان ارائه کند که فراتر از هر نهضت یا حرکت معاصر دیگر است.
آیت‌الله اعرافی با اشاره به شهید آیت‌الله صدر(ره) و شاگردان برجسته حوزه، افزود: انقلاب اسلامی، از یک‌سو نظریه، علم و حکمت و از سوی دیگر عمل و راهبری را به‌طور همزمان در اختیار ملت و حوزه قرار داد و این کار، پدیده‌ای بی‌بدیل در تاریخ جهان معاصر است.
اقدامات و برنامه‌های
معاونت تهذیب و تربیت
مدیر حوزه‌های علمیه به تشریح اقدامات اخیر حوزه در زمینه تربیت و تبلیغ پرداخت و گفت: شبکه اعزام تبلیغی با کمترین نیرو، توانسته طی چند سال اخیر، بیش از ۲۰ برابر ظرفیت گذشته فعالیت داشته باشد و طرح‌های تحولی متعددی پایه‌ریزی شده‌اند که به‌طور مستمر دنبال می‌شوند.
وی بر ضرورت جمع‌بندی اجلاس و ارائه پیشنهادهای مشخص برای پیشبرد اهداف تهذیبی و تربیتی حوزه تأکید کرد و افزود: با تلاش و برنامه‌ریزی مدون، می‌توان دستاوردهای گذشته را تثبیت و مسیر تربیت جامع طلبه را بیش از پیش هموار کرد.
آیت‌الله اعرافی در پایان ضمن تقدیر از اساتید، مدیران و کارگزاران حوزه‌های علمیه، بر استمرار حرکت تهذیبی و تربیتی و بهره‌گیری از فرصت‌ها و حضور فعال در عرصه‌های ملی و بین‌المللی تأکید کرد.

  تربیت علمی و اخلاقی طلاب تضمین‌کننده پیشبرد اهداف اسلام ناب است
حجت‌الاسلام والمسلمین احمد فرخ‌فال قائم‌مقام مدیر حوزه‌های علمیه در امور استان‌ها نیز در این مراسم، بر اهمیت تربیت جامع و چندبعدی طلاب برای هدایت جامعه امروز تأکید کرد.
مسئول دبیرخانه شورای‌عالی حوزه‌های علمیه، ضمن قدردانی از حضور چهره‌های فعال و مسئولان حوزه‌های علمیه، با اشاره به خدمات و تلاش‌های حجت‌الاسلام والمسلمین عالم‌زاده در پیگیری و اجرای طرح‌های تربیتی و تهذیبی، اظهار کرد: خوشحالم از اینکه می‌بینم، مسئولانی با همه گرفتاری‌ها، این مسئولیت سترگ را پذیرفته و با اهتمام کامل فعالیت می‌کنند.
حجت‌الاسلام والمسلمین فرخ‌فال، ظرفیت حوزه‌های علمیه و نقش آیت‌الله اعرافی را در ارتقای کیفی فعالیت‌های حوزوی برجسته دانست و افزود: تاریخ حوزه‌های علمیه سراسر افتخار است. این حوزه‌ها امانت الهی اسلام ناب را سینه‌به‌سینه در طول تاریخ غیبت کبری امام زمان(عج) حفظ کرده‌اند و هدایت بشر تا ظهور حضرت مهدی(عج) ادامه خواهد داشت.
وی با اشاره به سنت تعلیم و تربیت پیامبر اکرم(ص) و اعزام اولین مبلغان در صدر اسلام، گفت: حوزه‌های علمیه سنتی دیرپا و الهی دارند. همان‌طور که پیامبر(ص) افرادی از اصحاب را آموزش داده و به جامعه اعزام کردند، امروز نیز ما باید این سنت را با تربیت جامع طلاب حفظ کنیم.
قائم‌مقام مدیر حوزه‌های علمیه، بر ضرورت تربیت طلاب چندبعدی تأکید و تصریح کرد: اگر طلبه‌ای از نظر علمی برجسته باشد، اما اخلاق، بصیرت و توانایی اجتماعی نداشته باشد، این نقصان باعث آسیب به خود او و جامعه می‌شود. طلبه باید در علوم پایه، اخلاق، تربیت، سیاست، اجتماعی و بصیرت توانا باشد تا بتواند نقش هدایت‌گری و اصلاح جامعه را ایفا کند.
مسئول دبیرخانه شورای‌عالی حوزه‌های علمیه افزود: طلبه‌ای که جامع تربیت شود، نه از تهدیدات دشمن هراسی دارد و نه در برابر ظلم و فساد سکوت می‌کند. تربیت جامع، زمینه‌ساز شکل‌گیری علمای برجسته‌ای است که می‌توانند احیاگر اسلام ناب و حافظ حقوق مردم باشند.
حجت‌الاسلام والمسلمین فرخ فال، با تأکید بر تأثیر تربیت صحیح و عظمت علمی و اخلاقی طلاب در جامعه، اظهار کرد: همان‌طور که مقام معظم رهبری با جایگاه علمی، اخلاقی و معنوی خود، همه اقشار جامعه را تحت تأثیر قرار می‌دهند، طلبه تربیت‌شده و جامع نیز می‌تواند اثرگذاری گسترده‌ای در جامعه داشته باشد.
مسئول دبیرخانه شورای‌عالی حوزه‌های علمیه در پایان خاطرنشان کرد: تربیت علمی و اخلاقی طلاب، تضمین‌کننده استمرار سنت رسول‌الله(ص) و پیشبرد اهداف اسلام ناب است و اگر این تربیت به‌درستی انجام نشود، آسیب‌های جدی به حوزه و جامعه وارد می‌شود.

  فعالیت راهنمایان تهذیبی و تربیتی در ۲۶ استان و ۹۱ مدرسه علمیه
حجت‌الاسلام والمسلمین محمد عالم‌زاده نوری،‌ معاون تهذیب و تربیت حوزه‌های علمیه، هم در این مراسم، با قدردانی از حضور راهنمایان تهذیبی و تربیتی، معاونان تهذیب استان‌ها و مدیران مدارس علمیه از سراسر کشور، از حمایت‌های آیت‌الله اعرافی مدیر حوزه‌های علمیه کشور نسبت به اجرای طرح‌های راهبردی این معاونت تقدیر کرد.
وی با اشاره به اینکه در حوزه‌های علمیه معارف دینی همچون فقه، اصول، اخلاق، کلام، تفسیر، فلسفه، عرفان و حدیث به‌خوبی آموزش داده می‌شود، تصریح کرد: با وجود این، یکی از خلأهای مهم، آموزش روش‌ها، مهارت‌ها و دانش تربیت است؛ درحالی‌که کسانی که مأموریت اصلی آنان مربی‌گری و هدایت انسان‌هاست، باید برای این نقش خطیر، به‌صورت تخصصی تربیت شوند.
معاون تهذیب و تربیت حوزه‌های علمیه، با بیان اینکه خروجی مورد انتظار حوزه، صرفاً «انسان خوب» یا حتی «عالم خوب» نیست، افزود: حوزه علمیه باید «عالم ربانیِ مجاهدِ راهبر» به جامعه تحویل دهد؛ شخصیتی که علاوه بر برخورداری از دانش دینی، دارای آرمان متعالی، روحیه جهادی و توان راهبری اجتماعی باشد. طبیعی است که تربیت چنین شخصیتی، پیچیده‌تر و چندلایه‌تر از تربیت عمومی است و نیازمند نرم‌افزار و فناوری تربیتی پیشرفته‌تری است.
وی «طرح تعالی» را پاسخی به این ضرورت دانست و گفت: این طرح با دو هدف اصلی شکل گرفته است؛ نخست، تأمین نیروی انسانی تربیت‌یافته و کارآمد برای امر تربیت و دوم، ارتقای نرم‌افزار و فناوری تربیتی در حوزه‌های علمیه.
حجت‌الاسلام والمسلمین عالم‌زاده نوری، با تبیین ارکان و ویژگی‌های تربیت حوزوی در طرح تعالی، ایمان‌محوری را نخستین شاخصه این نظام تربیتی برشمرد و اظهار کرد: تربیت در حوزه‌های علمیه، مبتنی بر توحید، عبودیت، ایمان به خدا و قیامت و باور به عالم غیب است. ما معتقدیم برجسته‌ترین مربیان تاریخ بشر، انبیای الهی(ع) بوده‌اند و نظام تربیتی حوزه نیز در همین چارچوب معنا پیدا می‌کند.
این استاد حوزه علمیه، آرمان‌گرایی را دومین ویژگی تربیت حوزوی دانست و گفت: در این الگو، طلبه دارای آرمانی متعالی است که همه حیات او ذیل آن تعریف می‌شود؛ آرمانی همچون اقامه توحید در گستره جامعه. تفاوت چهره‌های برجسته‌ای چون شهید سلیمانی یا شهید آوینی با دیگران، در همین افق آرمانی و جهت‌گیری کلان زندگی آنان است.
معاون تهذیب حوزه‌های علمیه با ارائه گزارشی از روند اجرای طرح تعالی در کشور، اعلام کرد: تاکنون چهار دوره بلندمدت ۲۶۰ ساعته در شش فصل با عناوین دوره علامه طباطبایی، امام خمینی، آیت‌الله مصباح(ره) و امام خامنه‌ای برگزار شده است که در مجموع ۶۲۲ نفر در این دوره‌ها شرکت کرده‌اند. از این تعداد، ۱۶۸ نفر موفق به دریافت حکم راهنمای تهذیبی و تربیتی شده و در ۲۶ استان و ۹۱ مدرسه علمیه مشغول فعالیت هستند.
حجت‌الاسلام والمسلمین عالم‌زاده نوری افزود: بر اساس گزارش‌های ثبت‌شده در سامانه سجایا، تاکنون ۲ هزار و ۱۸۴ طلبه تحت اشراف تربیتی این راهنمایان قرار گرفته‌اند و ۳۶۷ نفر دیگر نیز در حال طی مراحل تکمیلی دوره هستند.
وی در ادامه از برگزاری دوره‌های کوتاه‌مدت دو تا سه‌روزه ویژه مدیران، معاونان تهذیب و کادر مدارس علمیه در ۱۸ استان خبر داد و گفت: در مجموع، طی ۵۰ روز برگزاری این دوره‌ها، بیش از ۷۹۰ نفر از مدیران و اساتید در این برنامه‌ها شرکت کرده‌اند.
معاون تهذیب حوزه‌های علمیه، با اشاره به برگزاری دوره تخصصی تعالی برای مشاوران مدارس علمیه افزود: این دوره ۶۰ ساعته در سه فصل برای ۳۴ نفر از مشاوران دارای تحصیلات تخصصی در روان‌شناسی و مشاوره اسلامی در قم برگزار شده و این افراد، هم‌اکنون تحت اشراف اداره اخلاق و تربیت در مدارس علمیه قم مشغول فعالیت هستند.
وی با اشاره به تدوین کتاب «تربیت آرمانی توحیدی» به‌عنوان میثاق مشترک راهنمایان تهذیبی، خاطرنشان کرد: این کتاب، رویکرد کلان تربیتی طرح تعالی را تبیین می‌کند و قرار است، ۱۳ کتاب دیگر در ساحت‌های مختلف تربیتی برای تکمیل این منظومه تدوین شود که مقدمات آن آغاز شده است.
حجت‌الاسلام والمسلمین عالم‌زاده نوری در پایان ابراز امیدواری کرد: با حمایت مدیریت حوزه‌های علمیه و عنایات الهی، طرح تعالی بتواند افق تازه‌ای در نظام تربیتی حوزه‌های علمیه کشور بگشاید و زمینه‌ساز تربیت نسلی از عالمان ربانی، مجاهد و اثرگذار در تراز انقلاب اسلامی شود.